Khi người thân qua đời, vợ, chồng, con, cha, mẹ hoặc người thân thích khác đi đăng ký khai tử trong 15 ngày tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người mất, nộp tờ khai và giấy báo tử hoặc giấy tờ thay giấy báo tử (Điều 32, 33, 34 Luật Hộ tịch 2014). Khai tử đúng hạn được miễn lệ phí (điểm b khoản 1 Điều 11), và trích lục khai tử được cấp ngay khi hồ sơ đúng.
Trong những ngày tang, việc giấy tờ dễ bị để sau, rồi mấy tháng sau mới cần trích lục khai tử cho hồ sơ hưởng chế độ hay làm các thủ tục khác. Phần dưới giúp gia đình xác định đúng loại giấy báo tử theo hoàn cảnh mất, chuẩn bị một lần là đủ. Căn cứ: Luật Hộ tịch 2014, Nghị định 123/2015/NĐ-CP sửa bởi Nghị định 07/2025/NĐ-CP, Thông tư 04/2020/TT-BTP. Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027.
Giấy báo tử lấy ở đâu: tra theo hoàn cảnh mất
Đây là chỗ gia đình hay lúng túng nhất. Khoản 2 Điều 4 Nghị định 123/2015 chỉ rõ ai cấp giấy báo tử hoặc giấy thay thế cho từng trường hợp:
| Hoàn cảnh | Giấy cần có | Ai cấp |
|---|---|---|
| Mất tại bệnh viện, cơ sở y tế | Giấy báo tử | Thủ trưởng cơ sở y tế |
| Mất tại nhà vì tuổi già, bệnh, không thuộc các trường hợp dưới | Giấy báo tử | Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó mất |
| Mất trên phương tiện giao thông, do tai nạn, bị giết, đột ngột hoặc có nghi vấn | Văn bản xác nhận thay giấy báo tử | Cơ quan công an, hoặc kết quả giám định của cơ quan giám định pháp y |
| Bị tòa án tuyên bố là đã chết | Bản án, quyết định có hiệu lực của tòa án | Tòa án đã giải quyết |
| Mất đã lâu, không có giấy nào ở trên | Giấy tờ, tài liệu, chứng cứ chứng minh sự kiện chết | Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp hoặc xác nhận hợp lệ (khoản 1 Điều 13 TT 04/2020) |
Nếu giấy báo tử đã có bản điện tử nộp lên hệ thống, hoặc cơ quan đăng ký hộ tịch khai thác được dữ liệu điện tử có ký số của giấy báo tử, thì không phải nộp bản giấy (khoản 2 Điều 2 NĐ 123 sửa bởi NĐ 07/2025). Hỏi bệnh viện khi nhận giấy xem đã gửi bản điện tử chưa.
Với trường hợp mất tại nhà, nhiều gia đình nghĩ phải có bác sĩ xác nhận mới khai tử được. Theo điểm đ khoản 2 Điều 4, chính Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó mất cấp giấy báo tử; hỏi cán bộ tư pháp xã về giấy tờ họ cần để cấp.
Checklist hồ sơ khai tử
Một bộ hồ sơ (khoản 1 Điều 3 NĐ 123 sửa bởi NĐ 07/2025). Người đi tích lần lượt:
- [ ] Tờ khai đăng ký khai tử theo mẫu (khoản 1 Điều 34 Luật Hộ tịch).
- [ ] Giấy báo tử hoặc giấy thay giấy báo tử theo bảng trên: bản chính, hoặc bản điện tử đã có trên hệ thống.
- [ ] Giấy tờ tùy thân còn hạn của người đi khai tử, xuất trình bản chính (khoản 1 Điều 2 NĐ 123 sửa bởi NĐ 07/2025).
- [ ] Thông tin của người mất để điền tờ khai: họ tên, năm sinh, số định danh cá nhân nếu có, nơi chết, nguyên nhân chết, giờ, ngày, tháng, năm chết theo dương lịch (khoản 2 Điều 4 NĐ 123). Giấy tờ tùy thân của người mất nên mang theo để chép cho đúng.
- [ ] Văn bản ủy quyền nếu người đi không thuộc nhóm người thân thích: có chứng thực (khoản 1 Điều 2 TT 04/2020).
Ngày giờ mất phải ghi theo dương lịch. Nhiều gia đình quen ghi ngày âm để làm giỗ; hãy tách riêng hai việc này, tờ khai chỉ ghi ngày dương lịch đúng như trên giấy báo tử.
Nếu người mất có giấy tờ tùy thân, gia đình nên giữ nguyên, không tự hủy, vì nơi khác có thể cần xem khi giải quyết các việc sau tang lễ. Cách xử lý giấy tờ tùy thân của người đã mất do cơ quan quản lý giấy đó hướng dẫn.
Ai đi, nộp ở đâu, khi nào xong
Khoản 1 Điều 33 Luật Hộ tịch giao trách nhiệm cho vợ, chồng hoặc con, cha, mẹ hoặc người thân thích khác của người chết. Người mất không có người thân thích thì đại diện cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đi khai tử. Khai tử không thuộc nhóm việc cấm ủy quyền, nên người thân ở xa có thể ủy quyền cho người ở gần.
Nơi nộp là Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết. Không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó chết hoặc nơi phát hiện thi thể (Điều 32 Luật). Ví dụ: cụ bà sống với con ở thành phố hai năm, có đăng ký tạm trú, mất tại bệnh viện thành phố. Nơi cư trú cuối cùng là nơi cụ đang cư trú ở thành phố, không phải quê gốc.
Có thể nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến (khoản 1 Điều 9 Luật; khoản 1 Điều 3 NĐ 123 sửa bởi NĐ 07/2025). Ngay sau khi nhận giấy tờ, nếu việc khai tử đúng, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, người đi khai tử cùng ký, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục khai tử (khoản 2 Điều 34). Công chức cũng khóa thông tin hộ tịch của người chết trong cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.
Hạn 15 ngày tính từ ngày có người chết. Đúng hạn thì miễn lệ phí; quá hạn vẫn đăng ký được nhưng không còn thuộc diện miễn của điểm b khoản 1 Điều 11, trừ khi người đi thuộc gia đình có công, hộ nghèo, người khuyết tật.
Giấy hay thiếu, hay sai và cách xử lý
Những tình huống làm hồ sơ khai tử phải bổ sung:
| Tình huống | Hậu quả | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Không có giấy báo tử vì mất tại nhà | Thiếu giấy bắt buộc | Xin Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó mất cấp giấy báo tử (điểm đ khoản 2 Điều 4 NĐ 123) |
| Mất do tai nạn, chưa có văn bản của công an | Chưa đủ giấy thay giấy báo tử | Chờ văn bản xác nhận của công an hoặc kết quả giám định pháp y |
| Ghi sai năm sinh, nơi chết trên tờ khai | Trích lục khai tử sai, phải cải chính | Chép theo giấy tờ tùy thân và giấy báo tử; nếu đã cấp sai, người có trách nhiệm khai tử đề nghị chính cơ quan đã đăng ký cải chính (khoản 3 Điều 17 TT 04/2020) |
| Mất nhiều năm trước, không có giấy gì | Bị từ chối đăng ký | Tìm giấy tờ, tài liệu do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp hoặc xác nhận chứng minh sự kiện chết (Điều 13 TT 04/2020) |
| Nộp ở nơi người mất từng ở trước đây | Sai thẩm quyền | Nộp tại nơi cư trú cuối cùng; cán bộ phải hướng dẫn nộp đúng nơi (khoản 3 Điều 9 Luật) |
Khoản 2 Điều 13 Thông tư 04/2020 nói thẳng: không có giấy tờ, chứng cứ chứng minh hoặc giấy tờ không hợp lệ, không đủ giá trị chứng minh thì cơ quan từ chối khai tử. Với người mất đã lâu, hãy dành thời gian gom chứng cứ trước khi nộp.
Trường hợp đặc biệt
Người thân ở xa, người già yếu. Nếu người chết không có người thân thích, người thân không sống cùng địa bàn xã, hoặc là người già, yếu, khuyết tật không đi được, Ủy ban nhân dân cấp xã tiến hành đăng ký khai tử lưu động (khoản 1 Điều 24 TT 04/2020).
Mất đã lâu nhưng chưa từng khai tử. Vẫn đăng ký được nếu có giấy tờ, tài liệu chứng minh sự kiện chết do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp hoặc xác nhận hợp lệ (khoản 1 Điều 13 TT 04/2020). Hỏi cán bộ xã loại giấy họ chấp nhận trước khi đi xin.
Đã từng khai tử nhưng mất cả sổ và bản chính. Việc khai tử trước 01/01/2016 bị mất cả sổ lẫn bản chính thì làm thủ tục đăng ký lại khai tử tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đã đăng ký trước đây, nộp tờ khai và bản sao giấy chứng tử cũ hoặc giấy tờ chứng minh sự kiện chết (Điều 24, 25, 28 NĐ 123/2015).
Người mất là người nước ngoài. Thẩm quyền và hồ sơ khác trường hợp trong nước; ở xã khu vực biên giới có quy định riêng tại Điều 20 NĐ 123. Hỏi cơ quan có thẩm quyền theo quy định hiện hành trước khi nộp.
Câu nên hỏi cán bộ tư pháp xã
Gia đình có tang thường đi vội và quên hỏi, rồi phải quay lại. Ghi sẵn mấy câu dưới đây vào điện thoại, hỏi một lượt khi đến quầy:
- Với hoàn cảnh mất này, giấy báo tử do ai cấp, và nếu cần xã cấp thì gia đình phải mang gì?
- Bệnh viện đã gửi bản điện tử giấy báo tử lên hệ thống chưa, có cần nộp bản giấy nữa không?
- Trường hợp này có đăng ký trực tuyến được không, nếu được thì nhận trích lục bằng cách nào?
- Có thể xin luôn bao nhiêu bản sao trích lục khai tử trong buổi này, mức lệ phí mỗi bản ra sao?
- Người mất có giấy tờ tùy thân, thẻ bảo hiểm, gia đình cần làm gì tiếp với các giấy đó và hỏi ở đâu?
- Nếu sau này phát hiện sai sót trên trích lục, ai được đề nghị cải chính và nộp ở đâu?
Câu cuối có căn cứ rõ: cải chính nội dung khai tử thuộc thẩm quyền của chính cơ quan đã đăng ký khai tử, theo đề nghị của người có trách nhiệm đăng ký khai tử (khoản 3 Điều 17 TT 04/2020). Vì vậy nên giữ giấy tờ tùy thân của người đi khai tử và biết rõ xã nào đã đăng ký.
Với các câu về bảo hiểm, chế độ và giấy tờ khác của người mất, cán bộ hộ tịch có thể chỉ hướng chứ không giải quyết thay. Hỏi để biết đi đâu tiếp là đủ.
Tự kiểm trước khi đi
Sáu dòng, đọc lại trước khi rời nhà:
- Đã có giấy báo tử hoặc giấy thay thế đúng hoàn cảnh mất.
- Biết nơi cư trú cuối cùng của người mất và đến đúng xã đó.
- Ghi sẵn họ tên, năm sinh, số định danh, giờ ngày tháng năm mất theo dương lịch, nơi mất, nguyên nhân.
- Giấy tờ tùy thân của người đi còn hạn.
- Vẫn trong 15 ngày kể từ ngày mất, nếu muốn được miễn lệ phí.
- Đã tính số bản sao trích lục khai tử cần cho các việc sau tang lễ.
- Nếu nhờ người ngoài gia đình đi thay: văn bản ủy quyền đã chứng thực.
Nên xin luôn vài bản sao trích lục khai tử khi đi đăng ký, vì các hồ sơ sau này như hưởng chế độ tử tuất hay khai báo cư trú đều có thể cần. Bản sao xin sau cũng được, nhưng phải đi thêm một lượt.
Câu hỏi thường gặp
Người mất tại nhà thì lấy giấy báo tử ở đâu?
Nếu không thuộc trường hợp tai nạn, đột ngột hay có nghi vấn, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó mất cấp giấy báo tử theo điểm đ khoản 2 Điều 4 Nghị định 123/2015. Gia đình đến cán bộ tư pháp xã để được hướng dẫn.
Đăng ký khai tử muộn hơn 15 ngày có được không?
Được. Luật đặt hạn 15 ngày làm trách nhiệm của người thân, nhưng không cấm đăng ký sau đó. Điểm khác là khai tử quá hạn không còn được miễn lệ phí theo điểm b khoản 1 Điều 11 Luật Hộ tịch.
Khai tử ở quê hay ở nơi người mất đang sống?
Tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người mất theo Điều 32 Luật Hộ tịch. Không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì nộp nơi người đó chết hoặc nơi phát hiện thi thể.
Con cháu ở xa có nhờ người khác đi khai tử được không?
Được. Khai tử không nằm trong nhóm việc cấm ủy quyền. Văn bản ủy quyền phải chứng thực, trừ khi người được ủy quyền là ông, bà, cha, mẹ, con, vợ, chồng, anh, chị, em ruột theo khoản 1 Điều 2 Thông tư 04/2020.
Ông bà mất mấy chục năm chưa khai tử thì làm sao?
Gia đình cần giấy tờ, tài liệu do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp hoặc xác nhận chứng minh sự kiện chết theo khoản 1 Điều 13 Thông tư 04/2020. Không có chứng cứ hợp lệ thì cơ quan đăng ký hộ tịch từ chối.
Khai tử xong được cấp giấy gì?
Người đi khai tử nhận bản chính trích lục khai tử do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp theo khoản 2 Điều 34 Luật Hộ tịch. Cần thêm bản thì xin bản sao trích lục hoặc chứng thực bản sao từ bản chính.