Hồ sơ xin visa du lịch của hầu hết các nước đều xoay quanh bốn nhóm giấy tờ: nhóm nhân thân (hộ chiếu, ảnh, tờ khai), nhóm tài chính (bạn đủ tiền cho chuyến đi), nhóm mục đích chuyến đi (lịch trình, chỗ ở, vé dự kiến) và nhóm ràng buộc ở Việt Nam (công việc, gia đình, lý do bạn sẽ quay về). Nắm bốn nhóm này trước thì khi đọc danh sách của từng nước, bạn chỉ còn đánh dấu chỗ khác biệt.
Visa là quyết định của nước bạn sắp đến, không phải của cơ quan Việt Nam, nên không có một văn bản pháp luật Việt Nam nào liệt kê hồ sơ visa chung cho mọi nước. Bài này đưa ra bộ khung giấy tờ thường được yêu cầu, kèm phần luật Việt Nam liên quan tới việc bạn được ra khỏi cửa khẩu. Danh sách cuối cùng luôn phải lấy từ trang chính thức của cơ quan đại diện nước đến hoặc nơi tiếp nhận hồ sơ do họ chỉ định.
Visa là việc của nước đến, phần của Việt Nam chỉ là được ra khỏi cửa khẩu
Nhiều người lẫn hai chuyện: được nước ngoài cho vào và được Việt Nam cho ra. Điều 33 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam số 49/2019/QH14 nêu ba điều kiện để công dân được xuất cảnh: có giấy tờ xuất nhập cảnh còn nguyên vẹn, còn thời hạn sử dụng; có thị thực hoặc giấy tờ xác nhận, chứng minh được nước đến cho nhập cảnh, trừ trường hợp được miễn thị thực; và không thuộc trường hợp bị cấm xuất cảnh, không được xuất cảnh, bị tạm hoãn xuất cảnh.
Điểm a khoản 1 Điều 33 đã được Luật số 23/2023/QH15 sửa lại thành "còn nguyên vẹn, còn thời hạn sử dụng". Như vậy phía Việt Nam chỉ đòi hộ chiếu còn hạn và không rách nát. Tuy vậy, rất nhiều nước yêu cầu hộ chiếu phải còn hạn thêm một khoảng nhất định sau ngày dự kiến rời nước họ, và còn trang trống để dán thị thực. Con số cụ thể nằm ở trang của nước đến, không nằm trong luật Việt Nam.
Từ đây có một hệ quả thực tế: việc đầu tiên trước khi gom giấy tờ là lật hộ chiếu ra xem ngày hết hạn và số trang trống. Theo Điều 7 của Luật 49/2019, hộ chiếu phổ thông cấp cho người từ đủ 14 tuổi có thời hạn 10 năm và không được gia hạn; hộ chiếu sắp hết hạn thì phải làm cuốn mới chứ không kéo dài được. Làm hộ chiếu mới sau khi đã có visa trong cuốn cũ sẽ phát sinh thêm câu hỏi với nước đến, nên làm trước rồi mới xin visa.
Nhóm 1 — nhân thân: phần nào nước nào cũng hỏi
Đây là nhóm ít khác biệt nhất giữa các nước. Tích từng ô, ghi chú lại chỗ nước bạn đến có yêu cầu riêng:
| Ô | Giấy tờ | Bản | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| ☐ | Hộ chiếu đang dùng | Bản chính | Kiểm tra hạn còn lại và số trang trống theo yêu cầu nước đến |
| ☐ | Hộ chiếu cũ có thị thực, dấu xuất nhập cảnh | Bản chính hoặc bản sao các trang có dấu | Giúp chứng minh lịch sử đi lại đúng hạn |
| ☐ | Tờ khai xin thị thực | Theo mẫu của nước đến, thường khai trực tuyến | Thông tin phải khớp từng chữ với hộ chiếu |
| ☐ | Ảnh thẻ | Theo kích thước, nền, thời gian chụp nước đến quy định | Ảnh sai chuẩn là lỗi hay bị trả về nhất |
| ☐ | Thẻ căn cước | Bản sao, mang bản chính | Một số nơi tiếp nhận hỏi để đối chiếu nhân thân |
| ☐ | Giấy tờ hộ tịch (khai sinh, kết hôn) | Bản sao, có thể kèm bản dịch | Thường cần khi đi cùng vợ chồng, con nhỏ |
| ☐ | Bảo hiểm du lịch | Bản chính hợp đồng hoặc giấy chứng nhận | Nhiều nước bắt buộc, kiểm tra mức bảo hiểm tối thiểu họ yêu cầu |
Mẹo nhỏ: khai tờ khai bằng chính hộ chiếu đặt cạnh bên, đừng khai theo trí nhớ. Một chữ cái sai trong họ tên hay một số sai trong số hộ chiếu đủ để cả bộ hồ sơ phải làm lại, có khi phải đặt lại lịch hẹn.
Nhóm 2, 3, 4 — tài chính, chuyến đi, ràng buộc: phần quyết định đậu hay trượt
Ba nhóm này là chỗ viên chức xét duyệt đọc kỹ nhất, vì nó trả lời câu hỏi bạn đi bằng tiền gì, đi làm gì và có quay về không. Giấy tờ thường được yêu cầu:
| Nhóm | Giấy tờ thường gặp | Người làm công ăn lương | Người làm tự do, chủ hộ kinh doanh |
|---|---|---|---|
| Tài chính | Sao kê tài khoản vài tháng gần nhất, xác nhận số dư, sổ tiết kiệm | Kèm bảng lương hoặc sao kê nhận lương | Kèm giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, chứng từ doanh thu |
| Chuyến đi | Lịch trình từng ngày, xác nhận đặt chỗ ở, đặt chỗ vé khứ hồi dự kiến | Như nhau | Như nhau |
| Ràng buộc | Giấy tờ chứng minh bạn có lý do quay về | Xác nhận công việc và đơn nghỉ phép được duyệt | Giấy tờ cơ sở kinh doanh đang hoạt động, hợp đồng với khách hàng |
| Gia đình | Giấy kết hôn, khai sinh của con nếu có | Như nhau | Như nhau |
Không có con số "đủ tiền" chung cho mọi nước. Có nước công bố mức tối thiểu theo ngày lưu trú, có nước để viên chức đánh giá. Điều chắc chắn là số tiền phải tương xứng với lịch trình bạn khai: đi mười ngày ở nơi đắt đỏ mà tài khoản chỉ đủ ba ngày là mâu thuẫn ngay trên giấy.
Không đặt mua vé máy bay thật trước khi có visa nếu nước đến không yêu cầu; nhiều nơi chỉ cần bản đặt chỗ dự kiến. Đọc kỹ chữ dùng trên trang của họ: "đặt chỗ" khác "vé đã xuất".
Xếp hồ sơ theo thứ tự nộp: một bộ dễ đọc là một bộ dễ xét
Viên chức xét hồ sơ đọc rất nhiều bộ trong ngày. Bộ được xếp theo đúng thứ tự trong danh sách của nước đến giúp họ không phải lật tìm. Nếu nước đến không quy định thứ tự, cách xếp sau đây thường hợp lý:
- Trên cùng: thư xác nhận lịch hẹn hoặc mã hồ sơ trực tuyến, rồi tờ khai đã ký và ảnh đúng chuẩn.
- Hộ chiếu đang dùng, sau đó bản sao trang thông tin và các trang thị thực cũ, hộ chiếu cũ nếu có.
- Thư trình bày ngắn về chuyến đi (nếu nước đến chấp nhận), lịch trình từng ngày, xác nhận chỗ ở, đặt chỗ vé.
- Bảo hiểm du lịch.
- Nhóm tài chính: sao kê theo thứ tự thời gian, xác nhận số dư, sổ tiết kiệm.
- Nhóm công việc: xác nhận công việc, đơn nghỉ phép đã duyệt, bảng lương; hoặc giấy tờ kinh doanh.
- Nhóm gia đình: giấy kết hôn, khai sinh của con, giấy tờ cư trú nếu được yêu cầu.
- Cuối cùng: bản dịch xếp ngay sau bản tiếng Việt tương ứng, không dồn hết bản dịch về cuối.
Dùng kẹp giấy thay vì ghim nếu nơi nộp không cho ghim; nhiều nơi tiếp nhận tháo hồ sơ ra để quét. Mỗi nhóm kẹp một xấp, đặt một tờ giấy trắng ghi tay tên nhóm lên trên để chính bạn dễ rút ra khi cán bộ hỏi.
Giấy hay thiếu, hay sai và cách xử lý
Những lỗi gặp nhiều ở hồ sơ visa du lịch tự túc:
| Lỗi | Hậu quả thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Ảnh sai kích thước hoặc chụp đã lâu | Bị trả hồ sơ ngay tại quầy | Chụp lại theo đúng chuẩn của nước đến trước ngày hẹn |
| Tên trên tờ khai khác hộ chiếu (thiếu dấu, đảo chữ) | Nghi ngờ nhân thân, phải khai lại | Khai đúng như dòng chữ in trên trang thông tin hộ chiếu |
| Số dư nộp vào dồn một lần ngay trước khi xin | Viên chức không rõ nguồn tiền | Nộp sao kê đủ dài, có giấy giải thích nguồn khoản lớn |
| Lịch trình chung chung, không có nơi ở | Không rõ mục đích chuyến đi | Ghi từng ngày đi đâu, ngủ ở đâu, kèm xác nhận đặt chỗ |
| Thiếu giấy nghỉ phép hoặc xác nhận công việc | Không thấy lý do bạn quay về | Xin công ty xác nhận chức vụ, thời gian làm và ngày nghỉ được duyệt |
| Bảo hiểm không đủ mức hoặc không phủ hết ngày đi | Hồ sơ thiếu thành phần bắt buộc | Mua lại cho đúng mức và đúng khoảng ngày |
Lỗi nghiêm trọng nhất không có trong bảng: khai không đúng sự thật hoặc nộp giấy tờ không thật. Đây không còn là lỗi hồ sơ mà có thể khiến bạn bị từ chối kéo dài ở những lần sau. Không có giấy nào thì ghi rõ là không có và giải thích, đừng "làm cho đủ".
Một ví dụ: anh Minh đi du lịch tự túc tám ngày
Tình huống giả định: anh Minh 32 tuổi, nhân viên văn phòng, muốn đi du lịch tự túc tám ngày cùng vợ, con gửi ông bà. Anh đọc danh sách của nước đến và thấy yêu cầu đủ bốn nhóm. Phần nhân thân anh có sẵn. Phần chuyến đi anh lập lịch trình từng ngày, đặt chỗ khách sạn có thể huỷ miễn phí và bản đặt chỗ vé khứ hồi.
Phần ràng buộc là chỗ anh suýt bỏ sót. Anh làm việc đủ 12 tháng cho công ty nên theo khoản 1 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019 được nghỉ hằng năm 12 ngày làm việc hưởng nguyên lương nếu làm công việc trong điều kiện bình thường. Anh làm đơn xin nghỉ phép năm, được trưởng phòng ký duyệt, rồi xin thêm giấy xác nhận công việc ghi chức vụ, ngày bắt đầu làm và mức lương. Hai tờ này cho thấy anh có một công việc đang chờ sau chuyến đi.
Phần tài chính: anh nộp sao kê tài khoản nhận lương, cho thấy lương về đều đặn hằng tháng, kèm sổ tiết kiệm đứng tên hai vợ chồng. Vì vợ anh đi cùng và dùng chung nguồn tiền, anh nộp kèm bản sao giấy chứng nhận kết hôn để giải thích. Vợ anh vẫn có một bộ hồ sơ riêng với tờ khai, ảnh và hộ chiếu của mình, chỉ dẫn chéo sang phần tài chính của chồng.
Điều anh Minh làm đúng không nằm ở việc có nhiều giấy, mà ở chỗ mỗi tờ trả lời một câu hỏi cụ thể. Bộ hồ sơ của anh không có tờ nào thừa và không có câu hỏi nào bỏ ngỏ.
Tự kiểm trước khi đi nộp
Đọc lại danh sách này vào buổi tối trước ngày hẹn, tích từng dòng:
- ☐ Hộ chiếu còn hạn và còn trang trống theo đúng yêu cầu của nước đến.
- ☐ Tờ khai đã nộp trực tuyến (nếu có), đã in trang xác nhận và ký đúng chỗ.
- ☐ Ảnh đúng kích thước, nền, chụp trong khoảng thời gian nước đến cho phép.
- ☐ Lịch trình, chỗ ở, đặt chỗ vé khớp ngày với nhau và khớp ngày nghỉ phép.
- ☐ Sao kê đủ số tháng được yêu cầu, có xác nhận của nơi phát hành nếu họ đòi.
- ☐ Giấy xác nhận công việc, đơn nghỉ phép ghi đúng ngày đi và ngày quay lại làm.
- ☐ Bản dịch đi kèm đúng giấy cần dịch, xếp ngay sau bản gốc.
- ☐ Biên lai hoặc xác nhận đã nộp phí thị thực nếu nước đến thu trước.
Nếu một dòng chưa tích được, hỏi thẳng nơi tiếp nhận trước ngày hẹn chứ đừng mang theo hy vọng sẽ bổ sung sau. Có nơi cho bổ sung, có nơi trả hồ sơ và bắt đặt lịch mới.
Câu hỏi thường gặp
Hộ chiếu còn bao lâu thì xin được visa du lịch?
Luật Việt Nam chỉ yêu cầu hộ chiếu còn nguyên vẹn và còn thời hạn sử dụng để xuất cảnh, theo điểm a khoản 1 Điều 33 Luật 49/2019 đã sửa bởi Luật 23/2023. Thời hạn còn lại tối thiểu để xin visa do từng nước đến quy định, nên bạn tra trên trang chính thức của cơ quan đại diện nước đó.
Có cần mua vé máy bay trước khi xin visa không?
Nhiều nước chỉ cần bản đặt chỗ hoặc lịch trình dự kiến, không bắt mua vé đã xuất. Đọc kỹ danh sách của nước đến; nếu họ chỉ ghi đặt chỗ thì không nên trả tiền vé trước, vì kết quả visa chưa chắc và vé có thể khó hoàn.
Đi du lịch cùng vợ hoặc chồng thì nộp chung một bộ hồ sơ được không?
Thường mỗi người vẫn có tờ khai, ảnh và hộ chiếu riêng. Phần tài chính có thể dùng chung nếu một người chi trả, khi đó nộp kèm bản sao giấy chứng nhận kết hôn để giải thích quan hệ. Cách nộp cụ thể theo hướng dẫn của nước đến.
Người làm tự do không có hợp đồng lao động thì thay bằng giấy gì?
Thường dùng giấy tờ chứng minh hoạt động tạo thu nhập: giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, hợp đồng với khách hàng, sao kê nhận tiền đều đặn, kèm thư trình bày ngắn về công việc. Không có văn bản chung quy định thay thế, nên hỏi nơi tiếp nhận của nước đến.
Giấy tờ tiếng Việt có phải dịch hết không?
Tuỳ nước. Có nước nhận một số giấy tiếng Việt kèm bản dịch, có nước đòi bản dịch có xác nhận theo cách riêng của họ. Đọc phần ngôn ngữ trong danh sách của nước đến trước khi đi dịch, để không dịch thừa hoặc dịch sai kiểu xác nhận.
Bị cấm hay tạm hoãn xuất cảnh thì có visa vẫn đi được không?
Không. Điểm c khoản 1 Điều 33 Luật 49/2019 yêu cầu công dân không thuộc trường hợp bị cấm xuất cảnh, không được xuất cảnh, bị tạm hoãn xuất cảnh. Có visa của nước đến cũng không thay được điều kiện này khi qua cửa khẩu Việt Nam.