HoanChinh.comHoàn Chỉnh
Khai sinh, kết hôn, hộ tịch

Thủ tục nhận cha con khi bố mẹ chưa đăng ký kết hôn: giấy tờ và chứng cứ cần nộp

Nhận cha, mẹ, con tại xã: tờ khai, chứng cứ quan hệ cha con như kết quả giám định hoặc cam đoan có hai người làm chứng, các bên phải có mặt, 3 ngày làm việc.

A Vietnamese father, face turned away, carries a toddler on his shoulders along a quiet residential lane toward a commune office, rear view, golden late afternoon light

Để nhận cha, mẹ, con, người yêu cầu nộp tờ khai theo mẫu và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con hoặc mẹ con tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận; các bên phải có mặt, và nếu đúng, không tranh chấp thì giải quyết trong 03 ngày làm việc (Điều 24, 25 Luật Hộ tịch 2014). Chứng cứ có thể là văn bản của cơ quan y tế, giám định xác nhận quan hệ cha con; không có thì các bên lập văn bản cam đoan, kèm ít nhất hai người làm chứng (Điều 14 Thông tư 04/2020/TT-BTP).

Thủ tục này hay gặp nhất khi cha mẹ chung sống không đăng ký kết hôn, con đã khai sinh với phần cha để trống. Nhưng có trường hợp nhìn giống mà không phải làm nhận cha con, ví dụ con sinh trước khi cha mẹ cưới; phần dưới tách rõ để bạn khỏi làm sai thủ tục. Căn cứ đang áp dụng; Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16 sẽ có hiệu lực từ 01/3/2027.

Có phải làm thủ tục nhận cha con không: bốn tình huống

Thông tư 04/2020 phân biệt khá rõ. Đối chiếu hoàn cảnh nhà mình trước khi chuẩn bị giấy:

Hoàn cảnhThủ tục đúngCăn cứ
Cha mẹ không đăng ký kết hôn, con đã khai sinh, phần cha trốngĐăng ký nhận cha, conĐiều 25 Luật Hộ tịch
Cha mẹ không đăng ký kết hôn, con chưa khai sinh, cha muốn nhậnKhai sinh kết hợp nhận cha, con trong cùng một lầnĐiều 15 TT 04/2020
Con sinh trước khi cha mẹ đăng ký kết hôn, đã khai sinh không có tên cha, nay vợ chồng thừa nhận con chungKhông làm nhận cha con; làm bổ sung hộ tịch để ghi tên chaKhoản 2 Điều 16 TT 04/2020
Con sinh hoặc có thai trong thời kỳ hôn nhân nhưng vợ hoặc chồng không thừa nhận, hoặc người khác muốn nhậnTòa án xác định; tòa từ chối thì mới quay về cơ quan hộ tịch với văn bản từ chối của tòa và chứng cứKhoản 4 Điều 16 TT 04/2020

Nếu thuộc hàng thứ ba, thủ tục bổ sung hộ tịch nhẹ hơn nhiều: không cần giám định, chỉ cần văn bản thừa nhận con chung của hai vợ chồng. Hàng cuối là việc của tòa án có thẩm quyền, cơ quan hộ tịch không tự giải quyết.

Checklist hồ sơ nhận cha, mẹ, con

Hồ sơ một bộ. Các bên cùng tích:

Ô tíchGiấy tờLoại bảnGhi chú
[ ]Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, conTheo mẫuKhoản 1 Điều 25 Luật Hộ tịch
[ ]Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc tổ chức có thẩm quyền xác nhận quan hệ cha con, mẹ conBản chính hoặc bản sao hợp lệCó thể do cơ quan trong nước hoặc nước ngoài cấp (khoản 1 Điều 14 TT 04/2020)
[ ]Nếu không có văn bản trên: văn bản cam đoan về quan hệ cha, mẹ, conBản chính, các bên kýKèm ít nhất hai người làm chứng (khoản 2 Điều 14 TT 04/2020)
[ ]Giấy tờ tùy thân của các bênXuất trình bản chínhKhoản 1 Điều 2 NĐ 123 sửa bởi NĐ 07/2025
[ ]Giấy khai sinh của conBản chính hoặc bản saoĐể cán bộ đối chiếu thông tin đã đăng ký; mang theo dù không nằm trong danh sách bắt buộc

Giấy tờ bằng tiếng nước ngoài, ví dụ kết quả giám định làm ở nước ngoài, phải dịch ra tiếng Việt và công chứng bản dịch hoặc chứng thực chữ ký người dịch (khoản 3 Điều 2 NĐ 123), và hợp pháp hóa lãnh sự nếu không được miễn (Điều 10 Luật Hộ tịch).

Hai người làm chứng nên là người biết rõ quan hệ gia đình, có giấy tờ tùy thân và sẵn lòng có mặt hoặc ký văn bản. Hỏi cán bộ trước xem người làm chứng có phải đến trực tiếp không.

Ai phải có mặt, nộp ở đâu, bao lâu xong

Nhận cha, mẹ, con là một trong ba việc hộ tịch không được ủy quyền, cùng với kết hôn và đăng ký lại kết hôn (khoản 2 Điều 6 Luật; khoản 1 Điều 2 TT 04/2020). Một bên có thể nộp hồ sơ trước mà không cần ủy quyền của bên kia, nhưng khi đăng ký thì các bên phải có mặt, và khi trả kết quả thì cả bên nhận lẫn bên được nhận đều phải có mặt (khoản 5 Điều 3 TT 04/2020).

Con chưa thành niên thì thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật (khoản 3 Điều 6 Luật). Thực tế khi cha nhận đứa con nhỏ, người mẹ thường là người đại diện và có mặt cùng.

Nơi nộp là Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con (Điều 24 Luật). Cha ở tỉnh này, mẹ con ở tỉnh khác thì chọn nơi thuận cho cả nhà cùng có mặt.

Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ, nếu việc nhận là đúng và không có tranh chấp, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, các bên cùng ký, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục. Cần xác minh thì kéo dài thêm không quá 05 ngày làm việc (khoản 2 Điều 25 Luật).

Lệ phí: nhận cha, mẹ, con không thuộc nhóm được miễn ở điểm b khoản 1 Điều 11 Luật, nên phải nộp, trừ người thuộc gia đình có công, hộ nghèo, người khuyết tật. Hỏi mức tại nơi nộp.

Trường hợp đặc biệt Thông tư 04/2020 đã tính sẵn

Cha nhận con mà không liên hệ được với mẹ. Nếu cha mẹ chung sống không đăng ký kết hôn, con sống với cha, khi cha làm thủ tục nhận con mà không liên hệ được với mẹ thì không cần ý kiến của mẹ trong tờ khai. Phần khai về mẹ ghi theo giấy chứng sinh và giấy tờ tùy thân của mẹ nếu có; không có thì theo thông tin người cha cung cấp, người cha chịu trách nhiệm (khoản 1 Điều 16).

Nhận cha lúc đang khai sinh cho con. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ giải quyết cùng lúc; hồ sơ gồm tờ khai khai sinh, tờ khai nhận cha, mẹ, con, giấy chứng sinh hoặc giấy thay thế, và chứng cứ quan hệ cha con. Giấy khai sinh và trích lục nhận cha con được cấp đồng thời (Điều 15).

Một bên là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Luật giao cho cấp khác cấp xã (khoản 1 Điều 15 TT 04/2020). Sau sắp xếp năm 2025, hỏi cơ quan có thẩm quyền theo quy định hiện hành trước khi nộp.

Ở xã khu vực biên giới với công dân nước láng giềng. Có thủ tục riêng tại Điều 19 NĐ 123: thêm bản sao giấy tờ chứng minh nhân thân, nơi thường trú ở khu vực biên giới của công dân nước láng giềng; thời hạn 07 ngày làm việc, có niêm yết, xác minh thì không quá 12 ngày làm việc.

Cam đoan sai sự thật. Cơ quan từ chối hoặc đề nghị hủy kết quả (Điều 5 TT 04/2020). Với quan hệ cha con, hậu quả kéo theo cả họ tên, quyền lợi của đứa trẻ, nên đừng cam đoan khi chưa chắc.

Giấy hay thiếu, hay sai và cách xử lý

Hồ sơ nhận cha con ít giấy nhưng dễ vướng vì phải đủ người và chứng cứ phải thuyết phục. Các tình huống gặp nhiều:

Tình huốngHậu quảCách xử lý
Người cha đến một mình, mẹ và con không điKhông trả được kết quảHẹn ngày cả bên nhận và bên được nhận (hoặc người đại diện của con) cùng có mặt (khoản 5 Điều 3 TT 04/2020)
Không có kết quả giám định, chỉ có ảnh gia đìnhẢnh không phải văn bản xác nhận theo khoản 1 Điều 14Lập văn bản cam đoan và mời ít nhất hai người làm chứng (khoản 2 Điều 14)
Kết quả giám định bằng tiếng nước ngoài chưa dịchChưa dùng đượcDịch, công chứng bản dịch hoặc chứng thực chữ ký người dịch; hợp pháp hóa lãnh sự nếu không được miễn
Người mẹ phản đốiCó tranh chấp, cơ quan hộ tịch không đăng kýViệc xác định cha, mẹ, con khi có tranh chấp thuộc tòa án có thẩm quyền
Cha mẹ đã cưới sau khi sinh, vẫn làm hồ sơ nhận chaSai thủ tụcChuyển sang bổ sung hộ tịch với văn bản thừa nhận con chung (khoản 2 Điều 16 TT 04/2020)
Giấy tờ tùy thân của một bên hết hạnKhông chứng minh được nhân thânMang giấy khác còn hạn trong danh sách khoản 1 Điều 2 NĐ 123

Nếu cán bộ chưa nhận vì thiếu giấy mà bạn không bổ sung ngay được, họ phải lập văn bản hướng dẫn ghi rõ giấy cần bổ sung (khoản 1 Điều 3 TT 04/2020). Xin bản đó, mang theo lần sau.

Câu nên hỏi cán bộ trước khi nộp

Một cuộc hỏi ngắn trước ngày đi giúp cả nhà không phải nghỉ làm hai lần:

  • Hoàn cảnh này là nhận cha con, khai sinh kết hợp nhận cha con, hay bổ sung hộ tịch?
  • Người làm chứng có phải đến trực tiếp không, hay chỉ cần ký văn bản cam đoan kèm giấy tờ tùy thân?
  • Kết quả giám định làm ở cơ sở nào thì được chấp nhận, có cần bản chính không?
  • Con còn nhỏ thì có phải đưa con đến không, hay chỉ cần người đại diện?
  • Lệ phí bao nhiêu, gia đình có thuộc diện miễn không?
  • Sau khi có trích lục, giấy khai sinh của con được ghi thêm tên cha ngay hay phải làm bước khác?

Câu đầu tiên quan trọng nhất. Ba thủ tục nghe giống nhau nhưng hồ sơ khác nhau: bổ sung hộ tịch không cần chứng cứ giám định hay người làm chứng, còn nhận cha con thì cần. Hỏi trước để chuẩn bị đúng, tránh tốn tiền giám định khi không cần.

Ghi lại tên cán bộ đã hướng dẫn và ngày hỏi, để lần đến nộp có thể nhắc lại đúng chỉ dẫn đã nhận.

Tự kiểm trước khi đi

Bảy dòng:

  • Đã đối chiếu: đúng là trường hợp nhận cha con, không phải bổ sung hộ tịch hay việc của tòa án.
  • Có văn bản giám định, xác nhận quan hệ cha con; hoặc đã có văn bản cam đoan và hai người làm chứng.
  • Giấy tờ bằng tiếng nước ngoài đã dịch, công chứng bản dịch, hợp pháp hóa nếu cần.
  • Cả bên nhận và bên được nhận (hoặc người đại diện của con) sắp xếp được buổi đi.
  • Giấy tờ tùy thân của các bên còn hạn.
  • Mang giấy khai sinh của con để đối chiếu.
  • Đã hỏi mức lệ phí.

Nhận trích lục nhận cha con xong, hỏi cán bộ về việc ghi thông tin người cha vào Sổ đăng ký khai sinh và giấy khai sinh của con, và xin bản sao giấy khai sinh mới cho các hồ sơ sau này của con như nhập học hay làm căn cước.

Câu hỏi thường gặp

Nhận cha con có bắt buộc phải xét nghiệm ADN không?

Không bắt buộc. Khoản 2 Điều 14 Thông tư 04/2020 cho các bên lập văn bản cam đoan về quan hệ cha, mẹ, con, kèm ít nhất hai người làm chứng, khi không có văn bản xác nhận của cơ quan y tế hay giám định.

Có nhờ người khác đi làm thủ tục nhận cha con được không?

Không. Nhận cha, mẹ, con là việc không được ủy quyền theo khoản 1 Điều 2 Thông tư 04/2020. Một bên có thể nộp hồ sơ trước, nhưng khi trả kết quả cả bên nhận và bên được nhận đều phải có mặt.

Bố mẹ cưới sau khi sinh con thì có phải làm nhận cha con không?

Nếu con đã khai sinh không có tên cha và vợ chồng có văn bản thừa nhận con chung, không phải nhận cha con mà làm thủ tục bổ sung hộ tịch, theo khoản 2 Điều 16 Thông tư 04/2020. Nếu con chưa khai sinh thì ghi tên cha ngay khi khai sinh.

Thủ tục nhận cha con mất bao lâu?

Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ nếu việc nhận là đúng và không có tranh chấp, theo khoản 2 Điều 25 Luật Hộ tịch. Cần xác minh thì kéo dài thêm không quá 05 ngày làm việc.

Nhận cha con làm ở đâu?

Tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con theo Điều 24 Luật Hộ tịch. Nếu có yếu tố nước ngoài thì hỏi cơ quan có thẩm quyền theo quy định hiện hành.

Người mẹ không đồng ý thì người cha có nhận con được không?

Thông tư 04/2020 chỉ cho bỏ qua ý kiến người mẹ khi không liên hệ được và con đang sống với cha. Nếu có tranh chấp, cơ quan hộ tịch không đăng ký vì điều kiện là không có tranh chấp; việc đó thuộc tòa án có thẩm quyền.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138