Hồ sơ visa cho trẻ em thường có đủ phần như người lớn (hộ chiếu của trẻ, tờ khai, ảnh) cộng thêm ba nhóm: giấy chứng minh quan hệ giữa trẻ và cha mẹ, giấy đồng ý của cha hoặc mẹ không đi cùng, và giấy tờ của người lớn đi cùng. Phía Việt Nam, trẻ chưa đủ 14 tuổi chỉ được xuất cảnh khi có người đại diện hợp pháp đi cùng.
Phần đồng ý của cha mẹ, giấy tờ người giám hộ, cách công chứng chữ ký do nước đến quy định và rất khác nhau; bài này không nêu yêu cầu của nước nào. Phần luật Việt Nam về hộ chiếu và điều kiện xuất cảnh của trẻ thì có điều khoản cụ thể, được dẫn ở từng mục để bạn kiểm tra trước khi xin visa.
Phía Việt Nam: điều kiện để trẻ được ra khỏi cửa khẩu
Khoản 2 Điều 33 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam số 49/2019/QH14 quy định người chưa đủ 14 tuổi, ngoài các điều kiện xuất cảnh chung, phải có người đại diện hợp pháp đi cùng. Khoản 1 Điều 35 yêu cầu trong trường hợp này người đại diện hợp pháp phải xuất trình giấy tờ chứng minh việc đại diện hợp pháp khi làm thủ tục ở cửa khẩu.
Với cha mẹ đi cùng con, giấy chứng minh thường là giấy khai sinh của trẻ. Với người khác như ông bà, cô chú, người đó có phải là người đại diện hợp pháp hay không được xác định theo Bộ luật Dân sự, văn bản không nằm trong bộ nguồn của Hoàn Chỉnh. Trường hợp này, hỏi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trước khi đặt vé, vì có visa của nước đến mà không đủ điều kiện phía Việt Nam thì trẻ vẫn không được xuất cảnh.
Về hộ chiếu, Điều 7 Luật 49/2019 quy định hộ chiếu phổ thông cấp cho người chưa đủ 14 tuổi có thời hạn 05 năm và không được gia hạn; khoản 2 Điều 6 quy định hộ chiếu không gắn chíp điện tử được cấp cho công dân chưa đủ 14 tuổi. Trẻ lớn nhanh, ảnh trong hộ chiếu cấp từ lúc vài tháng tuổi có thể khác xa khuôn mặt hiện tại; một số nước hỏi thêm về việc này. Kiểm tra hạn hộ chiếu của trẻ, vì nó thường ngắn hơn hộ chiếu của bố mẹ và hay hết hạn trước.
Trẻ từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi không còn điều kiện người đại diện đi cùng theo khoản 2 Điều 33, nhưng nước đến vẫn có thể đòi giấy đồng ý của cha mẹ vì trẻ chưa thành niên.
Checklist theo người đi cùng trẻ
Giấy tờ thường được yêu cầu, tích theo đúng cột của gia đình bạn:
| Giấy tờ | Đi cùng cả bố và mẹ | Đi cùng một người | Đi cùng người khác hoặc theo đoàn |
|---|---|---|---|
| Hộ chiếu của trẻ còn hạn | ☐ | ☐ | ☐ |
| Tờ khai, ảnh của trẻ | ☐ cha hoặc mẹ ký thay nếu nước đến yêu cầu | ☐ | ☐ |
| Bản sao giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh | ☐ | ☐ | ☐ |
| Giấy đồng ý của cha hoặc mẹ không đi cùng | Không cần | ☐ thường cần | ☐ thường cần của cả hai |
| Bản sao giấy tờ tuỳ thân của cha mẹ vắng mặt | Không cần | ☐ | ☐ |
| Giấy tờ về quyền nuôi con nếu cha mẹ ly hôn | Tuỳ trường hợp | ☐ | ☐ |
| Giấy tờ chứng minh người đi cùng là đại diện hợp pháp hoặc được uỷ quyền | Không cần | Không cần | ☐ |
| Giấy xác nhận đang học, cho phép nghỉ học | ☐ nếu đi trong kỳ học | ☐ | ☐ |
Tài chính cho chuyến đi của trẻ thường là của cha mẹ, nên giấy khai sinh vừa là giấy quan hệ vừa là giấy nối trẻ với nguồn tiền. Nộp hồ sơ của trẻ cùng lúc với hồ sơ của người lớn đi cùng nếu nơi tiếp nhận cho phép.
Giấy đồng ý của cha hoặc mẹ vắng mặt: viết thế nào cho dùng được
Ai ký. Cha hoặc mẹ không đi cùng ký; nếu cả hai đều không đi, thường cần chữ ký của cả hai. Kèm bản sao giấy tờ tuỳ thân của người ký để đối chiếu chữ ký.
Nội dung tối thiểu. Họ tên, ngày sinh, số hộ chiếu của trẻ; họ tên người đi cùng và quan hệ; nước đến; thời gian đi và về; câu đồng ý cho trẻ đi; cách liên lạc với người ký.
Xác nhận chữ ký. Nhiều nước yêu cầu chữ ký được chứng thực. Hỏi trước nơi tiếp nhận xem họ chấp nhận kiểu xác nhận nào và có cần dịch không.
Khớp thời gian. Khoảng ngày trong giấy đồng ý phải bao trùm toàn bộ chuyến đi trên tờ khai. Đi lệch khỏi khoảng ngày đó, kể cả vì đổi chuyến bay, có thể gây rắc rối khi qua cửa khẩu nước đến.
Mang bản chính theo người. Ngoài bản nộp kèm hồ sơ visa, mang một bản chính hoặc bản có xác nhận theo người khi đi, vì cửa khẩu nước đến có thể hỏi lại.
Một ví dụ: chị Hoa đưa con đi thăm ông bà ngoại ở nước ngoài
Tình huống giả định: chị Hoa đưa con trai 9 tuổi sang thăm bố mẹ chị đang sống ở nước ngoài trong kỳ nghỉ hè; chồng chị ở nhà vì không xin được nghỉ. Phía Việt Nam, chị là mẹ của trẻ nên là người đại diện hợp pháp đi cùng; chị mang theo bản sao giấy khai sinh của con để xuất trình theo khoản 1 Điều 35 Luật 49/2019 nếu được hỏi.
Phía nước đến, danh sách yêu cầu giấy đồng ý của người cha. Anh viết giấy đồng ý ghi đủ thông tin của con, của chị Hoa, nước đến và khoảng ngày đi, ký và chứng thực chữ ký theo cách nơi tiếp nhận chấp nhận, kèm bản sao thẻ căn cước của anh. Chị kèm giấy chứng nhận kết hôn để giải thích quan hệ giữa ba người.
Hộ chiếu của con được cấp từ năm 5 tuổi, theo Điều 7 Luật 49/2019 có thời hạn 05 năm. Chị tính ra hộ chiếu chỉ còn vài tháng, không đủ theo yêu cầu thời hạn còn lại của nước đến, nên làm hộ chiếu mới cho con trước rồi mới xin visa. Việc này lùi kế hoạch thêm vài tuần nhưng tránh được một lần bị trả hồ sơ.
Điểm đáng học: kiểm tra hộ chiếu của trẻ đầu tiên, và chuẩn bị giấy cho cả hai phía cửa khẩu chứ không chỉ cho bộ hồ sơ visa.
Trẻ đi theo đoàn trường, trại hè: chia việc giữa gia đình và đơn vị tổ chức
Khi trẻ đi theo đoàn, đơn vị tổ chức thường lo phần chung: thư mời hoặc xác nhận của chương trình, lịch trình, chỗ ở, người phụ trách đoàn, đôi khi cả việc đặt lịch nộp hồ sơ cho cả nhóm. Gia đình lo phần riêng của con: hộ chiếu, ảnh, giấy khai sinh, giấy đồng ý của cha mẹ, giấy tờ tài chính nếu gia đình tự chi.
Với trẻ chưa đủ 14 tuổi, câu hỏi quan trọng nhất là phía Việt Nam: người phụ trách đoàn có phải là người đại diện hợp pháp đi cùng theo khoản 2 Điều 33 Luật 49/2019 hay không, và cần giấy gì để chứng minh. Đây là chỗ gia đình nên hỏi thẳng đơn vị tổ chức và, nếu chưa rõ, hỏi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Đừng mặc định "đã có đoàn lo".
Giấy đồng ý của cha mẹ trong trường hợp đi theo đoàn thường phải ghi tên người phụ trách đoàn, tên chương trình và khoảng ngày của cả chương trình. Nếu đơn vị tổ chức có mẫu riêng đã thống nhất với nơi tiếp nhận, dùng mẫu đó thay vì tự viết.
Trước ngày đi, xin đơn vị tổ chức danh sách liên lạc của người phụ trách, lịch trình chi tiết, địa chỉ nơi ở. Đây không phải giấy nộp visa, nhưng là thứ cha mẹ cần có trong tay suốt thời gian con ở xa.
Giấy hay thiếu và cách xử lý
Những trường hợp gia đình hay vướng:
| Vấn đề | Hậu quả | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Hộ chiếu của trẻ sắp hết hạn | Không đủ thời hạn nước đến yêu cầu | Làm hộ chiếu mới trước khi xin visa |
| Không liên lạc được với cha hoặc mẹ để xin đồng ý | Thiếu giấy bắt buộc của nước đến | Hỏi nơi tiếp nhận về giấy tờ thay thế, như quyết định về quyền nuôi con |
| Ông bà đưa cháu đi mà không rõ tư cách đại diện | Trẻ có thể không được xuất cảnh | Hỏi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trước khi đặt vé |
| Tên cha mẹ trong khai sinh khác hộ chiếu của cha mẹ | Không nối được quan hệ | Hỏi cơ quan đăng ký hộ tịch về cải chính hoặc giấy giải thích |
| Ảnh hộ chiếu của trẻ quá cũ | Khó nhận diện | Hỏi nơi tiếp nhận, cân nhắc làm hộ chiếu mới |
Trẻ đi theo đoàn trường, đoàn thể thao, trại hè cần thêm giấy của đơn vị tổ chức và giấy đồng ý của cả cha và mẹ. Hỏi đơn vị tổ chức danh sách giấy họ đã thống nhất với nơi tiếp nhận, để không làm thiếu hoặc làm thừa.
Tự kiểm trước khi nộp và trước khi ra sân bay
Hai mốc kiểm khác nhau, đều cần:
- ☐ Hộ chiếu của trẻ còn hạn đủ theo yêu cầu nước đến.
- ☐ Có bản sao giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh của trẻ.
- ☐ Giấy đồng ý của cha hoặc mẹ vắng mặt ghi đúng khoảng ngày, đã xác nhận chữ ký theo yêu cầu.
- ☐ Trẻ dưới 14 tuổi có người đại diện hợp pháp đi cùng, mang giấy chứng minh việc đại diện.
- ☐ Giấy về quyền nuôi con nếu cha mẹ đã ly hôn.
- ☐ Giấy cho phép nghỉ học nếu đi trong kỳ học.
- ☐ Một bộ bản sao giấy tờ của trẻ để trong hành lý xách tay.
Trẻ lớn nên được giải thích ngắn gọn đi đâu, với ai, bao lâu, vì có nơi hỏi trực tiếp trẻ ở quầy. Trả lời tự nhiên, đúng sự thật là đủ, không cần tập thuộc lòng.
Với trẻ nhỏ, người lớn đi cùng nên giữ toàn bộ giấy tờ của trẻ trong một bì riêng, tách khỏi giấy của mình. Ở quầy kiểm soát, bạn đưa đúng bì đó, không phải lục tìm trong khi trẻ đang mệt hoặc quấy.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ dưới 14 tuổi có được đi nước ngoài một mình không?
Không. Khoản 2 Điều 33 Luật 49/2019 quy định người chưa đủ 14 tuổi, ngoài điều kiện xuất cảnh chung, phải có người đại diện hợp pháp đi cùng. Người đại diện xuất trình giấy tờ chứng minh việc đại diện khi qua cửa khẩu theo khoản 1 Điều 35.
Con đi cùng mẹ thì có cần giấy đồng ý của bố không?
Phía Việt Nam không đòi giấy này khi mẹ là người đại diện hợp pháp đi cùng. Nhiều nước đến thì có thể yêu cầu, nên đọc kỹ danh sách của họ và chuẩn bị giấy có xác nhận chữ ký theo kiểu họ chấp nhận.
Ông bà đưa cháu đi du lịch nước ngoài được không?
Cần xác định ông bà có phải người đại diện hợp pháp của cháu theo Bộ luật Dân sự hay không. Hỏi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trước khi đặt vé, đồng thời chuẩn bị giấy đồng ý của cha mẹ theo yêu cầu của nước đến.
Hộ chiếu trẻ em có thời hạn bao lâu?
Theo điểm b khoản 2 Điều 7 Luật 49/2019, hộ chiếu phổ thông cấp cho người chưa đủ 14 tuổi có thời hạn 05 năm và không được gia hạn. Kiểm tra hạn còn lại so với yêu cầu của nước đến trước khi xin visa.
Trẻ 15, 16 tuổi đi trại hè nước ngoài cần giấy gì?
Phía Việt Nam không đòi người đại diện đi cùng với người từ đủ 14 tuổi. Nước đến vẫn thường đòi giấy đồng ý của cha mẹ và giấy của đơn vị tổ chức. Hỏi đơn vị tổ chức danh sách đã thống nhất với nơi tiếp nhận.
Cha mẹ ly hôn thì xin visa cho con cần thêm gì?
Thường cần giấy tờ về quyền nuôi con và giấy đồng ý của người không trực tiếp nuôi nếu nước đến yêu cầu. Không liên lạc được với người đó thì hỏi nơi tiếp nhận về giấy thay thế.