Đi khám sức khoẻ để xin việc, bạn mang theo thẻ căn cước bản chính, ảnh thẻ, mẫu giấy khám nếu nơi tuyển có mẫu riêng, và kính hoặc thuốc đang dùng. Khám ở cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép khám sức khoẻ, và hỏi trước nơi tuyển xem họ chấp nhận giấy cấp trong khoảng thời gian bao lâu.
Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 xếp việc "xác nhận tình trạng sức khoẻ" vào nhóm thông tin người lao động phải cung cấp trung thực khi giao kết hợp đồng (khoản 2 Điều 16). Mẫu giấy, danh sách nơi được khám, thời hạn giá trị và giá khám không nằm trong văn bản nguồn của bài này, nên ở những điểm đó bài chỉ ghi điều thường gặp và chỉ cho bạn câu cần hỏi.
Ai cần giấy khám sức khoẻ và nộp vào lúc nào
Gần như mọi vị trí tuyển dụng chính thức đều xin giấy khám sức khoẻ, chỉ khác thời điểm. Có nơi đòi ngay trong bộ hồ sơ ban đầu; có nơi chỉ xin sau khi bạn trúng tuyển, trước buổi ký hợp đồng. Đọc thông báo tuyển dụng: nếu ghi "giấy khám sức khoẻ" trong danh sách hồ sơ thì phải có trước khi nộp; nếu ghi "bổ sung khi nhận việc" thì đừng vội đi khám, vì giấy có thể quá hạn trước ngày ký.
Ba nhóm cần để ý đặc biệt. Thứ nhất, người chưa đủ 15 tuổi: người sử dụng lao động phải có giấy khám sức khoẻ của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền xác nhận sức khoẻ phù hợp với công việc, và tổ chức kiểm tra sức khoẻ định kỳ ít nhất một lần trong 06 tháng (điểm c khoản 1 Điều 145). Thứ hai, người lao động nước ngoài: phải có đủ sức khoẻ theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế (điểm b khoản 1 Điều 151). Thứ ba, các vị trí lái xe, chế biến thực phẩm, làm việc trên cao: nơi tuyển thường đòi thêm mục khám chuyên biệt.
Tình huống: anh Toàn được hẹn ký hợp đồng thứ Hai tuần sau, phòng nhân sự nhắn "nhớ mang giấy khám sức khoẻ". Anh hỏi lại một câu duy nhất: giấy khám cấp từ bao giờ thì còn được nhận, và có cần khám mục nào riêng không. Câu trả lời quyết định anh đi khám ngày nào và chọn gói khám nào.
Checklist mang theo trong ngày đi khám
Bỏ vào một túi riêng từ tối hôm trước, tích từng ô:
| Ô | Mang gì | Bản chính hay bản sao | Vì sao cần |
|---|---|---|---|
| [ ] | Thẻ căn cước | Bản chính | Để cơ sở khám ghi đúng họ tên, ngày sinh, số định danh |
| [ ] | Ảnh thẻ | Ảnh mới, thường 1 đến 2 tấm | Nhiều mẫu giấy khám có ô dán ảnh và đóng dấu giáp lai lên ảnh |
| [ ] | Mẫu giấy khám của nơi tuyển | Bản in | Chỉ khi nơi tuyển có mẫu riêng; nếu không, dùng mẫu của cơ sở khám |
| [ ] | Kính đang đeo | Mang theo người | Khám mắt thường đo cả khi có kính và không kính |
| [ ] | Sổ khám, đơn thuốc đang dùng | Bản sao hoặc ảnh chụp | Giúp bác sĩ ghi đúng tình trạng, tránh kết luận sai |
| [ ] | Giấy ghi vị trí công việc | Một dòng viết tay | Để bác sĩ kết luận "đủ sức khoẻ" cho đúng loại công việc |
| [ ] | Tiền khám | Tiền mặt hoặc thẻ | Mức giá do cơ sở khám niêm yết, hỏi trước khi đăng ký |
Nếu gói khám có xét nghiệm máu, hỏi trước cơ sở khám có cần nhịn ăn không và nhịn từ mấy giờ. Đi khám buổi sáng sớm giúp bạn kịp nhận kết quả trong ngày ở nhiều nơi.
Khám ở đâu để nơi tuyển chấp nhận
Điều 145 Bộ luật Lao động dùng cụm "cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền" khi nói về giấy khám cho người chưa đủ 15 tuổi. Với người lao động nói chung, Bộ luật không liệt kê nơi khám; danh sách cơ sở được phép khám sức khoẻ và mẫu giấy thuộc quy định chuyên ngành y tế, không có trong văn bản nguồn của bài này.
Cách làm an toàn gồm hai câu hỏi. Hỏi nơi tuyển: "Bên mình nhận giấy khám của mọi cơ sở hay chỉ của một số nơi?" Một số doanh nghiệp có cơ sở khám quen, khám tập trung cho cả đợt tuyển. Hỏi cơ sở khám: "Ở đây có khám sức khoẻ cho người đi làm và cấp giấy theo mẫu hiện hành không?" Cơ sở chỉ khám bệnh thông thường đôi khi không cấp được giấy khám đi làm.
Nên tránh những nơi nhận "làm giấy khám nhanh không cần khám". Ngoài việc giấy đó có thể không được chấp nhận, khai sai tình trạng sức khoẻ trái với nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực ở khoản 2 Điều 16. Nếu sau này bạn bị tai nạn hoặc bệnh liên quan công việc, một tờ giấy khám không thật chỉ làm mọi việc rối thêm.
Người ở xa nơi tuyển có thể khám tại địa phương mình, miễn giấy theo mẫu hiện hành và nơi tuyển chấp nhận. Hỏi trước để không phải khám hai lần.
Khi gọi đặt lịch, hỏi luôn ba điều: gói khám đi làm gồm những mục nào, bao lâu thì nhận giấy, có cần đặt lịch hay đến là khám. Ghi câu trả lời vào điện thoại để đối chiếu khi tới quầy.
Các bước trong buổi khám và lúc nhận giấy
Một buổi khám sức khoẻ đi làm thường đi theo trình tự dưới đây; mỗi cơ sở có thể đổi thứ tự:
- Đăng ký ở quầy tiếp đón, đưa thẻ căn cước, nói rõ "khám sức khoẻ đi làm" và vị trí công việc.
- Dán ảnh vào giấy khám, kiểm tra họ tên, ngày sinh nhân viên đã ghi.
- Đi lần lượt các phòng: đo thể lực, khám nội, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, da liễu; làm xét nghiệm, chụp nếu gói khám có.
- Tự khai tiền sử bệnh ở phần dành cho người được khám, ghi thật và ký.
- Chờ bác sĩ kết luận và ký, sau đó lấy dấu của cơ sở.
- Kiểm tra tại chỗ trước khi ra về: họ tên, ngày sinh, ảnh có dấu, kết luận đã ghi, chữ ký, dấu, ngày cấp.
- Photo hoặc chụp lại một bản giữ cho mình trước khi nộp bản chính.
Phần tự khai tiền sử là chỗ nhiều người bỏ trống. Ô trống bị trả lại vì thiếu chữ ký người được khám, và bạn phải quay lại cơ sở chỉ để ký một dòng.
Lỗi hay gặp trên giấy khám sức khoẻ và cách xử lý
Giấy khám bị trả lại thường vì những lỗi kỹ thuật dưới đây chứ không vì kết quả khám:
| Lỗi | Hậu quả | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Sai họ tên, ngày sinh so với thẻ căn cước | Nơi tuyển không nhận | Quay lại cơ sở khám xin sửa ngay, mang thẻ căn cước |
| Ảnh không có dấu giáp lai | Bị nghi tráo ảnh | Nhờ cơ sở đóng dấu lên ảnh trước khi ra về |
| Thiếu kết luận hoặc thiếu chữ ký bác sĩ | Giấy không có giá trị | Kiểm tại chỗ, đừng rời quầy khi chưa có kết luận |
| Giấy cấp đã lâu | Bị yêu cầu khám lại | Hỏi thời hạn nơi tuyển chấp nhận rồi mới đi khám |
| Thiếu mục khám chuyên biệt cho vị trí | Phải khám bổ sung | Nói rõ công việc lúc đăng ký để chọn đúng gói |
| Nộp bản photo khi nơi tuyển cần bản chính | Hồ sơ bị để lại | Nộp bản chính, giữ bản chụp cho mình |
Khi đi khám cho nhiều nơi tuyển cùng lúc, hỏi cơ sở khám có cấp hai bản chính được không. Nếu không, nộp bản chính cho nơi bạn ưu tiên nhất và hỏi nơi kia có nhận bản sao có chứng thực không.
Trường hợp đặc biệt khi khám sức khoẻ đi làm
Người chưa đủ 15 tuổi. Giấy khám phải xác nhận sức khoẻ phù hợp với công việc, và bên sử dụng phải tổ chức khám định kỳ ít nhất 06 tháng một lần (điểm c khoản 1 Điều 145). Cha mẹ nên đi cùng và giữ một bản sao.
Người khuyết tật. Bộ luật Lao động buộc người sử dụng lao động tổ chức khám sức khoẻ định kỳ phù hợp với người lao động là người khuyết tật (khoản 1 Điều 159). Khi khám tuyển, nói rõ công việc dự kiến để bác sĩ kết luận về mức phù hợp, không chỉ ghi chung chung.
Đang mang thai hoặc có bệnh mạn tính đang kiểm soát. Phân biệt đối xử dựa trên tình trạng thai sản, khuyết tật hay tình trạng nhiễm HIV nằm trong định nghĩa phân biệt đối xử trong lao động (khoản 8 Điều 3) và là hành vi bị nghiêm cấm (khoản 1 Điều 8). Khai thật trên giấy khám là nghĩa vụ; dùng giấy khám để gạt bỏ người vì những lý do đó là sai.
Người nước ngoài. Điều kiện sức khoẻ theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế (điểm b khoản 1 Điều 151). Giấy khám ở nước ngoài có được dùng hay không, cần dịch, hợp pháp hoá thế nào, phải hỏi bên tuyển và cơ quan cấp giấy phép lao động.
Tự kiểm trước khi nộp giấy khám
Sáu dòng, tích đủ mới đem nộp:
- [ ] Họ tên, ngày sinh, số định danh trên giấy trùng thẻ căn cước.
- [ ] Ảnh có dấu giáp lai của cơ sở khám.
- [ ] Có kết luận sức khoẻ, có chữ ký bác sĩ kết luận và dấu cơ sở.
- [ ] Ngày cấp nằm trong khoảng thời gian nơi tuyển chấp nhận.
- [ ] Có đủ mục khám chuyên biệt nếu vị trí yêu cầu.
- [ ] Đã chụp hoặc photo một bản giữ lại.
- [ ] Phần tự khai tiền sử bệnh đã ghi và ký.
Câu nên hỏi bộ phận nhân sự khi nộp: "Giấy này đủ chưa, có cần khám bổ sung mục nào không?" Hỏi ngay lúc nộp rẻ hơn nhiều so với một cuộc gọi báo thiếu sau ba ngày.
Giữ bản chụp giấy khám trong máy hoặc trong thư mục hồ sơ cá nhân. Lần chuyển việc kế tiếp, bạn biết ngay mình đã khám những mục gì và còn thiếu gì.
Câu hỏi thường gặp
Giấy khám sức khoẻ xin việc có giá trị trong bao lâu?
Thời hạn không có trong văn bản nguồn của bài này. Mỗi nơi tuyển thường chỉ nhận giấy cấp trong một khoảng thời gian gần đây. Hỏi trực tiếp bộ phận nhân sự trước khi đi khám để không phải khám lại.
Có được dùng một giấy khám sức khoẻ để nộp nhiều nơi không?
Thường mỗi nơi giữ một bản chính. Bạn có thể xin cơ sở khám cấp thêm bản, hoặc hỏi nơi tuyển có nhận bản sao có chứng thực. Đừng tự photo rồi nộp như bản chính.
Đi khám sức khoẻ xin việc có cần nhịn ăn không?
Chỉ cần khi gói khám có xét nghiệm máu đòi nhịn ăn. Hỏi cơ sở khám lúc đặt lịch, thường nên đi buổi sáng. Nếu không có xét nghiệm, bạn ăn uống bình thường.
Có bệnh mạn tính thì có nên khai trên giấy khám không?
Nên khai thật. Bộ luật Lao động yêu cầu người lao động cung cấp thông tin trung thực về tình trạng sức khoẻ. Bệnh đang được điều trị ổn định thường vẫn được kết luận đủ sức khoẻ cho nhiều loại công việc.
Người tuyển có được bắt khám ở nơi họ chỉ định không?
Văn bản nguồn của bài này không quy định chuyện này. Nhiều nơi có cơ sở khám quen để khám tập trung. Nếu bạn đã có giấy khám hợp lệ, hãy hỏi họ có nhận không trước khi khám lại.
Giấy khám sức khoẻ có phải nộp bản chính không?
Đa số nơi tuyển nhận bản chính. Giấy khám không thuộc nhóm văn bằng, chứng chỉ bị cấm giữ bản chính, nên bạn nên giữ một bản chụp cho mình trước khi nộp.