Hồ sơ vay vốn cho hộ kinh doanh thường gồm: giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, giấy tờ nhân thân của chủ hộ (và văn bản uỷ quyền của các thành viên nếu hộ do nhiều thành viên gia đình lập), giấy tờ chứng minh hoạt động kinh doanh có thật như sổ sách, sao kê, hợp đồng với nhà cung cấp, một phương án sử dụng vốn, và giấy tờ tài sản bảo đảm nếu vay thế chấp.
Danh mục cụ thể do từng ngân hàng đặt; bộ nguồn của Hoàn Chỉnh không có văn bản quy định hồ sơ vay. Nhưng nhiều giấy trong bộ hồ sơ có căn cứ trong Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp và hộ kinh doanh: giấy chứng nhận là gì, ai đại diện hộ, ai chịu trách nhiệm với khoản nợ. Hiểu đúng các điểm đó giúp bạn chuẩn bị đúng người ký và đúng giấy.
Bốn điều trong Nghị định 168/2025 mà người vay nên biết
Giấy chứng nhận có thể là bản giấy hoặc bản điện tử. Khoản 1 Điều 85 Nghị định 168/2025/NĐ-CP định nghĩa Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là văn bản bằng bản giấy hoặc bản điện tử do Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cấp. Nếu bạn chỉ có bản điện tử, hỏi ngân hàng cách nộp và có cần bản in kèm không.
Giấy chứng nhận không phải giấy phép kinh doanh. Khoản 4 Điều 85 nói rõ điều này. Kinh doanh ngành nghề có điều kiện thì ngoài giấy chứng nhận, ngân hàng có thể hỏi giấy phép hoặc giấy chứng nhận đủ điều kiện của ngành đó, vì đó mới là bằng chứng bạn được phép hoạt động.
Chỉ giấy chứng nhận mới nhất còn hiệu lực. Theo khoản 5 Điều 85, khi hộ kinh doanh được cấp giấy chứng nhận mới thì các giấy của những lần trước không còn hiệu lực. Đã từng đổi địa chỉ hay ngành nghề, hãy nộp bản mới nhất, không nộp bản cũ đang cất trong tủ.
Chủ hộ và các thành viên chịu trách nhiệm liên đới. Khoản 1 Điều 82 quy định hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình; khoản 1 và khoản 2 Điều 84 nói chủ hộ và các thành viên đăng ký hộ kinh doanh chịu trách nhiệm liên đới, kể cả với các khoản nợ phát sinh từ hoạt động kinh doanh. Vì vậy khi hộ vay vốn, ngân hàng có thể muốn các thành viên biết và đồng ý.
Checklist hồ sơ vay cho hộ kinh doanh
Bảng tích ô theo bốn nhóm. Cột cuối là chỗ hay sai.
| Ô | Giấy tờ | Bản gì | Chỗ hay sai |
|---|---|---|---|
| ☐ | Giấy đề nghị vay vốn | Theo mẫu của ngân hàng, chủ hộ ký | Ghi mục đích chung chung như “kinh doanh” thay vì việc cụ thể |
| ☐ | Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh | Bản sao hoặc bản điện tử, mang bản chính đối chiếu | Nộp bản cũ đã hết hiệu lực |
| ☐ | Thẻ căn cước của chủ hộ | Bản chính | Thông tin khác giấy chứng nhận mà không có giấy chứng minh thay đổi |
| ☐ | Văn bản uỷ quyền của các thành viên hộ gia đình cho người đại diện | Bản đã công chứng hoặc chứng thực | Chỉ áp dụng khi hộ do nhiều thành viên lập; thiếu là ngân hàng không rõ ai được ký |
| ☐ | Giấy phép ngành nghề có điều kiện | Bản sao | Quên vì tưởng giấy chứng nhận là đủ |
| ☐ | Sổ sách bán hàng, sổ thu chi | Bản gốc để xem, bản chụp nộp kèm | Ghi không đều, bỏ trống nhiều tháng |
| ☐ | Sao kê tài khoản dùng cho kinh doanh | Bản có xác nhận của ngân hàng nơi mở tài khoản | Lẫn tiền chi tiêu gia đình với tiền hàng |
| ☐ | Hợp đồng thuê mặt bằng, hợp đồng với nhà cung cấp, khách hàng | Bản sao | Hợp đồng thuê đã hết hạn chưa gia hạn |
| ☐ | Phương án sử dụng vốn | Theo mẫu ngân hàng hoặc tự lập | Không có con số thu về và thời điểm trả nợ |
| ☐ | Giấy tờ tài sản bảo đảm (nếu vay thế chấp) | Theo loại tài sản | Tài sản đứng tên người ngoài hộ mà người đó chưa đồng ý |
Văn bản uỷ quyền giữa các thành viên là yêu cầu của chính Nghị định: khoản 1 Điều 82 quy định văn bản uỷ quyền cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh phải được công chứng hoặc chứng thực.
Lập phương án sử dụng vốn trong một trang
Ngân hàng không cần bản kế hoạch dày. Một trang trả lời đủ năm ý dưới đây thường dễ thẩm định hơn mười trang văn hoa.
- Hiện trạng: bán gì, ở đâu, đã hoạt động bao lâu, doanh thu trung bình mỗi tháng theo sổ sách và sao kê.
- Việc cần vốn: mua thêm hàng cho mùa cao điểm, sửa quầy, mua máy; ghi số tiền từng khoản.
- Phần vốn tự có: hộ tự bỏ ra bao nhiêu, đang nằm ở đâu.
- Dự kiến thu về: sau khi dùng vốn, doanh thu hoặc lợi nhuận tăng bao nhiêu, từ tháng nào.
- Nguồn trả nợ: mỗi tháng trích bao nhiêu từ tiền bán hàng; tháng ế hàng thì lấy đâu bù.
Ví dụ giả định: cô Lan bán tạp hoá, muốn nhập thêm hàng cho dịp cuối năm. Phương án ghi rõ số tiền nhập hàng, doanh thu tháng cuối năm các năm trước theo sổ, và tháng nào sẽ trả gốc. Cán bộ tín dụng đọc một lượt là hiểu, không phải hỏi lại.
Chứng minh hoạt động kinh doanh có thật
Ngân hàng thường muốn tận mắt thấy cửa hàng, xưởng hay quầy hàng, và đối chiếu những gì bạn khai với thực tế. Sổ sách là phần giấy, còn chuyến thăm là phần kiểm tra. Hai thứ phải nói cùng một câu chuyện: sổ ghi bán mỗi ngày vài chục đơn mà quầy hàng gần như trống thì khó thuyết phục.
Tổ chức, cá nhân có thể tra cứu miễn phí thông tin đăng ký hộ kinh doanh trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, gồm tên hộ, mã số, địa chỉ trụ sở, ngành nghề và họ tên chủ hộ (Điều 116 Nghị định 168/2025/NĐ-CP). Trước khi nộp, bạn tự tra để chắc thông tin trên đó khớp với giấy chứng nhận và với thực tế. Lệch địa chỉ hay ngành nghề thì làm thủ tục thay đổi trước.
Sao kê tài khoản là bằng chứng dòng tiền mạnh nhất. Nếu cửa hàng nhận chuyển khoản, tách một tài khoản riêng cho tiền hàng thay vì dùng chung tài khoản chi tiêu gia đình. Sổ thu chi viết tay vẫn có giá trị giải trình, miễn là ghi đều đặn và khớp với số tiền trên sao kê.
Giấy hay thiếu, hay sai ở hồ sơ hộ kinh doanh
Các tình huống dưới đây gặp nhiều ở cửa hàng gia đình. Cột cuối là việc cần làm trước khi quay lại ngân hàng.
| Tình huống | Hậu quả | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Địa chỉ cửa hàng thực tế đã chuyển, giấy chứng nhận còn ghi địa chỉ cũ | Ngân hàng đến xem không thấy cửa hàng ở địa chỉ đăng ký | Làm thủ tục thay đổi nội dung đăng ký hộ kinh doanh, nhận giấy chứng nhận mới |
| Ngành đang kinh doanh không có trong giấy chứng nhận | Phương án vay không khớp ngành đã đăng ký | Đăng ký bổ sung ngành nghề trước khi vay cho việc đó |
| Chủ hộ trên giấy là người cha đã lớn tuổi, con đang điều hành | Người đi vay không phải người đại diện hộ | Các thành viên thống nhất đổi người đại diện theo đúng thủ tục, hoặc chủ hộ trực tiếp ký |
| Hợp đồng thuê mặt bằng hết hạn | Ngân hàng lo cửa hàng không còn chỗ hoạt động | Gia hạn hoặc ký hợp đồng thuê mới trước khi nộp |
| Tiền hàng và tiền chi tiêu gia đình chung một tài khoản | Doanh thu không tách ra được | Mở tài khoản riêng cho cửa hàng, ghi sổ thu chi đều từ nay |
Thủ tục thay đổi nội dung đăng ký làm tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ đặt trụ sở. Giấy chứng nhận mới cấp xong thì giấy cũ hết hiệu lực, nhớ thay luôn bản lưu trong hồ sơ vay.
Trường hợp đặc biệt hay gặp
Mất bản giấy giấy chứng nhận. Điều 110 Nghị định 168/2025/NĐ-CP cho phép hộ kinh doanh gửi văn bản đề nghị cấp lại đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã khi giấy bị mất, cháy, rách, nát hoặc bị tiêu huỷ; cơ quan này xem xét cấp lại trong thời hạn 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận văn bản đề nghị, hộ nộp lệ phí theo quy định. Làm xong rồi mới đi vay.
Bán hàng nhỏ chưa đăng ký hộ kinh doanh. Khoản 3 Điều 82 cho biết người bán hàng rong, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ ngành nghề có điều kiện. Khi đó bạn không có giấy chứng nhận để nộp, ngân hàng sẽ xét như vay cá nhân; hỏi họ loại giấy thay thế.
Chủ hộ không trực tiếp quản lý cửa hàng. Khoản 2 Điều 84 cho phép chủ hộ thuê người khác quản lý, điều hành, nhưng chủ hộ và các thành viên vẫn chịu trách nhiệm với các khoản nợ. Người quản lý thuê không thay chủ hộ ký hợp đồng vay được nếu không có uỷ quyền hợp lệ.
Đã đăng ký một hộ kinh doanh ở nơi khác. Khoản 1 Điều 83 quy định mỗi cá nhân, thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc. Nếu bạn mở cửa hàng mới ở chỗ khác, hồ sơ vay phải đi theo hộ đã đăng ký và địa điểm kinh doanh hợp lệ của hộ đó.
Tự kiểm trước khi gặp cán bộ tín dụng
Dành mười phút đối chiếu từng dòng.
- Giấy chứng nhận đang nộp là bản mới nhất, thông tin khớp với kết quả tra cứu.
- Người ký hồ sơ đúng là chủ hộ hoặc người đại diện có văn bản uỷ quyền đã công chứng hoặc chứng thực.
- Có giấy phép riêng nếu ngành nghề có điều kiện.
- Sổ sách và sao kê đủ số tháng ngân hàng yêu cầu, hai nguồn khớp nhau.
- Phương án sử dụng vốn có số tiền cụ thể và tháng bắt đầu trả nợ.
- Các thành viên trong hộ đã biết và đồng ý việc vay.
- Câu nên hỏi: “Ngân hàng có đến xem cửa hàng không, vào ngày nào?”, “Kỳ trả gốc có thể theo mùa vụ không?”.
Câu hỏi về kỳ trả gốc đặc biệt hữu ích với hàng bán theo mùa: một số sản phẩm cho phép trả gốc dồn vào tháng có doanh thu cao, giúp dòng tiền của hộ đỡ căng.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh do nhiều thành viên gia đình lập thì ai ký hợp đồng vay?
Người đại diện hộ kinh doanh, tức chủ hộ được các thành viên uỷ quyền. Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, văn bản uỷ quyền này phải được công chứng hoặc chứng thực. Ngân hàng có thể hỏi thêm sự đồng ý của các thành viên vì họ cùng chịu trách nhiệm liên đới với khoản nợ.
Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh bản điện tử có dùng để vay được không?
Nghị định 168/2025/NĐ-CP công nhận giấy chứng nhận ở dạng bản giấy hoặc bản điện tử. Việc ngân hàng nhận bản điện tử theo cách nào là quy trình riêng của họ; hỏi trước xem cần gửi tệp, in ra hay cho cán bộ tra cứu trực tiếp.
Có giấy chứng nhận rồi thì có cần giấy phép ngành nghề không?
Nếu ngành nghề của bạn là ngành có điều kiện thì cần. Nghị định nói rõ giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh không phải giấy phép kinh doanh. Ngân hàng thường hỏi giấy phép này vì nó cho thấy cửa hàng được phép hoạt động hợp pháp.
Mất giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh thì làm lại mất bao lâu?
Theo Điều 110 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh gửi văn bản đề nghị cấp lại đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã; cơ quan này xem xét cấp lại trong 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận đề nghị. Hộ nộp lệ phí cấp lại theo quy định.
Sổ sách viết tay có được ngân hàng chấp nhận không?
Thường được dùng làm tài liệu giải trình, nhất là khi ghi đều và khớp với sao kê tài khoản. Sổ tự ghi không tự nó chứng minh doanh thu, nên cho tiền hàng đi qua một tài khoản riêng để có thêm dấu vết đối chiếu.
Bán hàng rong không có giấy chứng nhận thì vay theo diện nào?
Người bán hàng rong, kinh doanh lưu động có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh theo khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Khi đi vay, bạn thường được xét như cá nhân; hỏi ngân hàng loại giấy họ chấp nhận để chứng minh thu nhập.