HoanChinh.comHoàn Chỉnh
Vay vốn ngân hàng

Nhờ bố mẹ thế chấp tài sản cho con vay: giấy tờ bên thứ ba cần chuẩn bị

Khi tài sản đứng tên bố mẹ hay người thân nhưng con là người vay: ai ký, giấy tờ của bên thế chấp, của người vay, và những điều cả nhà cần hiểu trước khi ký.

An older Vietnamese father and his adult daughter sit at a dining table at home, a closed folder between them, his hand resting on it, soft evening window light, over-the-shoulder view

Khi bạn đi vay nhưng tài sản bảo đảm đứng tên bố mẹ hoặc người thân, hồ sơ có hai bên: người vay chuẩn bị giấy nhân thân, thu nhập và phương án vay; bên thế chấp chuẩn bị giấy nhân thân, giấy tờ về tình trạng hôn nhân và giấy tờ tài sản, rồi trực tiếp ký hợp đồng thế chấp. Bên thế chấp không trả nợ hằng tháng, nhưng nếu người vay không trả được, tài sản của họ có thể bị xử lý.

Không có văn bản nào trong bộ nguồn của Hoàn Chỉnh quy định riêng hồ sơ thế chấp bằng tài sản của người thứ ba; mỗi ngân hàng có mẫu hợp đồng và danh sách giấy riêng. Các mục dưới đây là giấy tờ thường được yêu cầu, chia theo từng người. Trang này không khuyên nên hay không nên nhờ người thân; nó giúp cả gia đình biết mình đang ký gì và mang đủ giấy trong một buổi.

Ai là ai trong một khoản vay có bên thứ ba

Có ba vai cần tách rõ. Người vay là người nhận tiền và có nghĩa vụ trả nợ hằng tháng. Bên thế chấp là người đứng tên tài sản, đồng ý dùng tài sản đó để bảo đảm cho khoản nợ của người khác. Ngân hàng là bên nhận thế chấp. Trong nhiều gia đình, hai vai đầu là con và bố mẹ; nhưng cũng có thể là anh em, vợ chồng của anh chị em, hay họ hàng.

Điều hay bị hiểu lầm là bên thế chấp nghĩ mình chỉ “cho mượn giấy”. Thực tế, khi ký hợp đồng thế chấp, họ chấp nhận rằng nếu người vay không trả nợ, ngân hàng có quyền xử lý tài sản theo hợp đồng. Bên thế chấp nên được giải thích điều này bằng lời của chính cán bộ tín dụng, không chỉ qua lời kể của người vay.

Ví dụ giả định: anh Phong cần vốn mở xưởng in nhỏ, bố mẹ đồng ý dùng chiếc ô tô đứng tên bố làm tài sản bảo đảm. Mẹ anh hỏi: nếu xưởng làm ăn không được thì sao. Câu hỏi này cần được trả lời trước khi chuẩn bị bất kỳ giấy nào, và câu trả lời nên đến từ việc cả nhà cùng đọc hợp đồng mẫu của ngân hàng.

Checklist chia theo từng người

Đánh dấu theo cột người. Cùng một giấy có thể cần ở cả hai phía.

ÔNgười chuẩn bịGiấy tờ thường được yêu cầuGhi chú
☐Người vayThẻ căn cước bản chínhThông tin khớp với giấy đề nghị vay
☐Người vayGiấy tờ thu nhập (hợp đồng lao động, sao kê, sổ sách kinh doanh)Ngân hàng vẫn xét khả năng trả nợ của người vay
☐Người vayPhương án sử dụng vốn, giấy đề nghị vayGhi rõ việc dùng tiền
☐Bên thế chấpThẻ căn cước bản chính của người đứng tên tài sảnNếu tài sản chung vợ chồng: thẻ của cả hai
☐Bên thế chấpGiấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy xác nhận tình trạng hôn nhânĐể ngân hàng xác định ai phải cùng ký
☐Bên thế chấpBản chính giấy tờ tài sản (chứng nhận đăng ký xe, sổ tiết kiệm, giấy chứng nhận tài sản khác)Đứng tên đúng người ký
☐Bên thế chấpGiấy xác nhận thông tin về cư trú nếu nơi ở khác địa chỉ trên thẻXin ở cơ quan đăng ký cư trú nơi đang sống
☐Hai bênGiấy tờ chứng minh quan hệ (giấy khai sinh của người vay)Một số ngân hàng hỏi để hiểu lý do bên thứ ba bảo đảm

Mẹo sắp xếp: làm hai bìa riêng, mỗi bìa ghi tên người. Ngày ký, mỗi người tự cầm bìa của mình. Cán bộ hỏi giấy nào, đúng người đó đưa, không lẫn lộn.

Tài sản chung, đồng sở hữu và giấy tờ cũ: ba điểm hay vướng

Tài sản chung của vợ chồng. Nếu tài sản của bố mẹ là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, ngân hàng thường yêu cầu cả bố và mẹ cùng ký hợp đồng thế chấp. Một người đi một mình, dù tên trên giấy chỉ có người đó, vẫn có thể bị hẹn lại.

Một trong hai người đã mất. Phần tài sản của người đã mất thuộc về những người thừa kế. Trước khi thế chấp, phải làm xong thủ tục thừa kế để xác định ai có quyền với tài sản. Ngân hàng không nhận thế chấp khi việc này còn bỏ ngỏ.

Giấy tờ tài sản còn ghi số chứng minh nhân dân cũ. Luật Căn cước số 26/2023/QH15 giữ nguyên giá trị sử dụng của giấy tờ đã phát hành có dùng thông tin chứng minh nhân dân, căn cước công dân (khoản 2 Điều 46). Khi thông tin đã thay đổi so với thẻ, người được cấp thẻ cung cấp giấy tờ có giá trị pháp lý chứng minh thông tin đã thay đổi (khoản 3 Điều 20). Bố mẹ lớn tuổi nên mang theo giấy cũ để cán bộ đối chiếu.

Những điều cả nhà nên hỏi ngân hàng trước khi ký

Phần đáng dành thời gian nhất không phải giấy tờ mà là hiểu hợp đồng. Xin ngân hàng hợp đồng thế chấp mẫu mang về đọc trước. Tìm các điều khoản nói tài sản bảo đảm cho khoản nợ nào: chỉ khoản vay lần này, hay cả các khoản vay sau này của người vay. Đây là khác biệt rất lớn với bên thế chấp.

Hỏi thêm: bên thế chấp có được ngân hàng thông báo khi người vay trễ hạn không; khi người vay trả xong, ai đến nhận lại bản chính giấy tờ; trong thời gian vay, bên thế chấp có được tiếp tục sử dụng tài sản không và cần mang giấy gì. Với ô tô, người lái xe đang thế chấp mang bản sao chứng nhận đăng ký có chứng thực kèm bản gốc giấy xác nhận của tổ chức tín dụng còn hiệu lực, theo điểm a khoản 1 Điều 56 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15.

Ghi câu trả lời ra giấy, ký tên ngày hỏi. Đọc lại cùng bố mẹ trước buổi ký. Bên thế chấp càng hiểu rõ thì buổi ký càng nhanh, và quan hệ gia đình càng ít căng thẳng nếu sau này có trục trặc.

Giấy hay thiếu, hay sai: hậu quả và cách xử lý

Các lỗi dưới đây thường nằm ở phía bên thế chấp, vì họ ít khi chuẩn bị hồ sơ vay.

Vấn đềHậu quảCách xử lý
Chỉ bố đến ký, mẹ ở quêHợp đồng chưa ký được nếu là tài sản chungHẹn ngày cả hai có mặt, hoặc hỏi hình thức uỷ quyền ngân hàng chấp nhận
Thẻ căn cước của bố mẹ đã hết hạnNgân hàng không đối chiếu được nhân thânCấp đổi thẻ trước rồi mới hẹn ký
Tài sản đang thế chấp cho khoản vay khác của người khácKhông đăng ký thế chấp mới đượcGiải chấp khoản cũ trước; với xe cần văn bản giải chấp theo khoản 13 Điều 33 Thông tư 79/2024/TT-BCA khi làm thủ tục đăng ký
Tên trên giấy tờ tài sản viết khác thẻ (thiếu dấu, sai thứ tự)Cán bộ yêu cầu giấy chứng minh cùng một ngườiMang giấy tờ chứng minh thông tin đã thay đổi; nếu sai do cơ quan cấp, đề nghị đính chính
Người vay chưa có giấy thu nhậpHồ sơ vẫn bị từ chối dù tài sản tốtBổ sung giấy thu nhập trước; tài sản không thay được khả năng trả nợ

Trường hợp đặc biệt về phía bên thế chấp

Bên thế chấp lớn tuổi, mắt kém hoặc không đọc được. Hợp đồng thế chấp dài và nhiều điều khoản. Đề nghị cán bộ đọc và giải thích các điều chính trước mặt bên thế chấp, có người thân cùng nghe. Nếu người ký không đọc, không viết được, hỏi ngân hàng cách ký theo đúng quy định của họ và của tổ chức công chứng nếu hợp đồng cần công chứng.

Người đứng tên tài sản đang ở nước ngoài. Phần ký kết thường cần chính chủ. Nếu không về được, văn bản uỷ quyền lập ở nước ngoài có thể cần làm tại cơ quan đại diện Việt Nam hoặc hợp pháp hoá lãnh sự, kèm bản dịch. Hỏi ngân hàng hình thức họ chấp nhận trước khi người thân đi làm giấy.

Bên thế chấp là anh chị em, không phải bố mẹ. Ngân hàng có thể hỏi thêm về quan hệ và lý do bảo đảm cho khoản vay của người khác. Chuẩn bị giấy tờ hộ tịch thể hiện quan hệ, và cả hai bên nên có thoả thuận riêng bằng văn bản về việc ai chịu trách nhiệm gì nếu khoản vay gặp trục trặc.

Tài sản đang cho người khác thuê hoặc sử dụng. Báo ngân hàng ngay từ đầu. Với xe đang cho thuê, người đang lái cũng phải mang bộ giấy tờ xe đang thế chấp theo đúng Luật. Hợp đồng cho thuê có thể phải nộp kèm để ngân hàng biết tài sản đang ở đâu.

Tự kiểm trước buổi ký

Một buổi ký có ba người trở lên dễ thiếu một thứ. Đọc to danh sách này trước khi ra khỏi nhà.

  • Mọi người có tên trên giấy tờ tài sản đều đã đồng ý và có mặt (hoặc có uỷ quyền hợp lệ).
  • Thẻ căn cước của tất cả còn hạn.
  • Bản chính giấy tờ tài sản đúng bản, không đang thế chấp ở nơi khác.
  • Người vay mang đủ giấy thu nhập và phương án vay.
  • Cả nhà đã đọc hợp đồng thế chấp mẫu, biết tài sản bảo đảm cho khoản nợ nào.
  • Đã thống nhất ai giữ bản hợp đồng, ai theo dõi lịch trả nợ, ai đi nhận lại giấy khi tất toán.
  • Đã hỏi ngân hàng: “Khi người vay trễ hạn, bên thế chấp được báo bằng cách nào?”.

Dòng thứ sáu nghe như chuyện gia đình nhưng lại là dòng hay bị bỏ qua nhất. Ghi tên người chịu trách nhiệm từng việc ra giấy, kẹp vào bìa hợp đồng. Mỗi người giữ một bản chụp của hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp, để bên thế chấp tự theo dõi được khoản nợ mà tài sản của mình đang bảo đảm, không phải chờ ai kể lại.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ thế chấp tài sản cho con vay thì bố mẹ có phải trả nợ không?

Bố mẹ không trả nợ hằng tháng, người vay mới là người trả. Nhưng nếu người vay không trả được, ngân hàng có quyền xử lý tài sản bảo đảm theo hợp đồng thế chấp. Vì vậy bố mẹ cần hiểu rõ hợp đồng trước khi ký, không coi là cho mượn giấy.

Tài sản chỉ đứng tên bố thì mẹ có phải ký không?

Nếu đó là tài sản chung của vợ chồng hình thành trong thời kỳ hôn nhân, ngân hàng thường yêu cầu cả hai cùng ký. Ngân hàng dựa vào giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy xác nhận tình trạng hôn nhân để xác định, nên mang các giấy này theo.

Bố mẹ ở quê không lên được thì làm sao?

Hỏi ngân hàng bước nào bắt buộc bên thế chấp có mặt và họ chấp nhận hình thức uỷ quyền nào. Nhiều nơi yêu cầu chính chủ ký hợp đồng thế chấp. Nếu được uỷ quyền, văn bản thường cần công chứng hoặc chứng thực theo đúng hình thức ngân hàng yêu cầu.

Giấy tờ xe của bố còn ghi số chứng minh nhân dân cũ có dùng được không?

Được. Luật Căn cước năm 2023 giữ nguyên giá trị của giấy tờ đã phát hành có thông tin chứng minh nhân dân, căn cước công dân. Mang thẻ căn cước mới cùng giấy tờ cũ có thông tin liên quan để cán bộ đối chiếu.

Con trả hết nợ thì ai nhận lại giấy tờ?

Thường là bên thế chấp, tức người đứng tên tài sản, hoặc người được họ uỷ quyền. Nên thống nhất từ đầu và ghi rõ trong biên bản giao nhận giấy tờ. Khi tất toán nhớ lấy cả văn bản giải chấp và giấy xác nhận tất toán.

Tài sản của bố mẹ có thể bảo đảm cho cả những khoản vay sau này của con không?

Có thể, nếu hợp đồng thế chấp ghi như vậy. Đây là điều quan trọng nhất cần đọc kỹ. Hỏi cán bộ tín dụng tài sản bảo đảm cho khoản nợ nào, và chỉ ký khi phạm vi bảo đảm đúng với điều cả nhà đã thống nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138