Hồ sơ xin việc thường cần bản sao có chứng thực của bằng tốt nghiệp và bảng điểm; chứng chỉ ngắn hạn và thẻ căn cước nhiều nơi nhận bản photo thường. Số bản nên làm bằng số nơi định nộp cộng thêm một đến hai bản dự phòng, và bạn mang bản chính theo để đối chiếu chứ không nộp.
Lý do phải dùng bản sao nằm ngay trong Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14: người sử dụng lao động không được giữ bản chính giấy tờ tuỳ thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động (khoản 1 Điều 17). Còn chuyện bản sao loại nào là đủ thì do nơi tuyển quyết định. Bài này giúp bạn tính đúng số bản, chuẩn bị đủ thứ mang đi chứng thực và xử lý mấy ca khó: bằng nước ngoài, bằng liên kết, bằng bị mất.
Bản sao chứng thực hay photo thường: so từng loại giấy
Đây là mức thường gặp ở các thông báo tuyển dụng doanh nghiệp. Thông báo nào ghi khác thì theo thông báo.
| Giấy | Mức thường gặp | Khi nào nên làm bản chứng thực dù không bắt buộc |
|---|---|---|
| Bằng tốt nghiệp đại học, cao đẳng, trung cấp | Bản sao có chứng thực | Luôn làm |
| Bảng điểm | Bản sao có chứng thực | Khi vị trí xét điểm hoặc tuyển người mới ra trường |
| Bằng tốt nghiệp trung học phổ thông | Bản sao, có nơi cần chứng thực | Vị trí lao động phổ thông có yêu cầu trình độ |
| Chứng chỉ ngoại ngữ, tin học | Bản photo hoặc bản sao chứng thực | Khi chứng chỉ là điều kiện bắt buộc của vị trí |
| Chứng chỉ nghề | Bản sao có chứng thực | Công việc pháp luật yêu cầu phải có chứng chỉ nghề |
| Thẻ căn cước | Bản photo | Hiếm khi cần chứng thực cho hồ sơ doanh nghiệp |
Với chứng chỉ nghề, Bộ luật Lao động cấm sử dụng lao động chưa qua đào tạo hoặc chưa có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia đối với nghề, công việc bắt buộc phải có (khoản 5 Điều 8). Ở những vị trí đó, nơi tuyển kiểm chứng chỉ kỹ hơn bằng đại học, nên bản sao phải rõ từng con dấu.
Tính số bản cần làm: một ví dụ cụ thể
Chị Mai định nộp hồ sơ vào bốn công ty trong tháng này, mỗi công ty xin bằng đại học, bảng điểm và hai chứng chỉ. Cách tính:
| Giấy | Số nơi nộp | Dự phòng | Tổng bản cần |
|---|---|---|---|
| Bằng đại học (bản sao chứng thực) | 4 | 2 | 6 |
| Bảng điểm (bản sao chứng thực, nếu nhiều trang thì tính theo bộ) | 4 | 2 | 6 bộ |
| Chứng chỉ ngoại ngữ | 4 | 1 | 5 |
| Chứng chỉ tin học | 4 | 1 | 5 |
Dự phòng cho bằng và bảng điểm nhiều hơn vì đây là hai giấy nơi tuyển hay xin thêm khi gọi vào vòng sau. Chứng chỉ ngắn hạn dự phòng ít hơn vì nhiều nơi nhận bản photo. Nếu sau một tháng chưa nộp hết, giữ các bộ còn lại cho đợt sau thay vì làm mới, trừ khi nơi tuyển đòi bản chứng thực gần đây.
Một lưu ý thực tế: bảng điểm nhiều trang thường được chứng thực theo cả bộ; hỏi nơi chứng thực cách họ tính trước khi đưa, để biết nên đóng bộ thế nào. Chi phí chứng thực không có trong văn bản nguồn của bài này, nên hãy hỏi giá ngay tại quầy.
Checklist mang đi chứng thực
Gom đủ những thứ dưới đây vào một bìa, tích từng ô:
- [ ] Bản chính từng văn bằng, chứng chỉ, bảng điểm cần sao. Bản chính phải còn nguyên, không rách, không mờ dấu, không tẩy xoá; giấy hư hỏng dễ bị từ chối.
- [ ] Bản chụp sẵn của từng giấy, đúng số bản đã tính; hoặc hỏi nơi chứng thực có nhận chụp tại chỗ không.
- [ ] Thẻ căn cước bản chính hoặc căn cước điện tử trên điện thoại, phòng khi được hỏi giấy tờ tuỳ thân.
- [ ] Bản dịch nếu văn bằng bằng tiếng nước ngoài và nơi tuyển yêu cầu bản tiếng Việt.
- [ ] Bút, kẹp giấy, một bìa phân trang để tách từng bộ sau khi nhận.
- [ ] Danh sách số bản cần cho từng giấy, viết sẵn ra giấy để đọc cho cán bộ.
Về giấy tờ tuỳ thân: Nghị định số 07/2025/NĐ-CP đã sửa Nghị định số 23/2015/NĐ-CP, thay cụm "giấy chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu" trong một số thủ tục chứng thực bằng danh sách mới gồm cả thẻ căn cước công dân, thẻ căn cước, giấy chứng nhận căn cước, hộ chiếu và căn cước điện tử (khoản 3 Điều 1). Mang thẻ căn cước là đủ cho phần lớn trường hợp.
Nơi nhận chứng thực bản sao từ bản chính và trình tự cụ thể không có trong văn bản nguồn của bài này. Trước khi đi, hỏi bộ phận một cửa cấp xã gần nhà hoặc tra thủ tục chứng thực trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Bằng nước ngoài, bằng liên kết và bằng bị mất
Bằng do cơ sở nước ngoài cấp. Nghị định số 07/2025/NĐ-CP sửa điểm a khoản 2 Điều 5 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP, ghi rõ việc chứng thực bản sao từ bản chính áp dụng cho giấy tờ do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của Việt Nam, của nước ngoài, và của Việt Nam liên kết với nước ngoài cấp hoặc chứng nhận (khoản 1 Điều 1). Việc bằng đó có cần hợp pháp hoá lãnh sự hoặc công nhận văn bằng cho vị trí bạn ứng tuyển hay không là chuyện khác, phải hỏi nơi tuyển.
Bằng chương trình liên kết. Cũng thuộc nhóm giấy tờ do cơ quan, tổ chức Việt Nam liên kết với nước ngoài cấp nêu trên. Mang kèm phụ lục văn bằng hoặc bảng điểm để người đọc hồ sơ hiểu chương trình.
Mất bản chính bằng tốt nghiệp. Không chứng thực được khi không có bản chính. Hướng xử lý thường gặp là xin bản sao từ sổ gốc tại nơi đã cấp bằng; Nghị định số 23/2015/NĐ-CP điều chỉnh cả việc "cấp bản sao từ sổ gốc" bên cạnh chứng thực bản sao. Liên hệ phòng đào tạo của trường để biết họ cần giấy gì.
Bằng sai tên, sai ngày sinh so với thẻ căn cước. Đừng chứng thực rồi nộp mà không giải thích. Xin trường chỉnh sửa hoặc xác nhận, kèm giấy tờ chứng minh thông tin đã thay đổi nếu bạn từng đổi tên.
Nhờ người đi chứng thực hộ, người ở xa và bản sao để nộp online
Nhờ người khác đi chứng thực. Chứng thực bản sao là xác nhận bản sao đúng với bản chính, nên điều kiện cốt lõi là có bản chính đặt trên quầy. Việc người mang bản chính đến có phải là chủ văn bằng hay không, văn bản nguồn của bài này không nói rõ; nhiều người vẫn nhờ người nhà đi hộ. Để chắc, người đi hộ mang theo thẻ căn cước của chính họ và hỏi cán bộ ngay khi bốc số. Dặn kỹ số bản cho từng giấy, vì người đi hộ hay làm thiếu bảng điểm.
Bạn đang ở tỉnh khác với nơi để văn bằng. Đừng gửi bản chính qua bưu chính khi chưa cần. Cách gọn là nhờ người nhà chứng thực sẵn đủ số bản rồi gửi bản sao; bản chính chỉ mang theo khi được hẹn phỏng vấn trực tiếp.
Nộp hồ sơ online. Nhiều nơi tuyển nhận ảnh chụp hoặc tệp quét của bằng cấp ở vòng đầu, rồi mới xin bản sao chứng thực khi bạn qua vòng phỏng vấn. Lúc đó, quét từ bản sao chứng thực hay từ bản chính đều được, miễn rõ dấu và chữ ký. Lưu riêng một thư mục các tệp quét để dùng lại cho những lần nộp sau.
Ví dụ: anh Khoa làm việc xa nhà, mẹ anh giữ bằng đại học ở quê. Anh nhắn mẹ danh sách: bằng sáu bản, bảng điểm sáu bộ, kèm một tờ ghi sẵn để mẹ đưa cán bộ đọc. Tuần sau anh nhận bản sao qua đường bưu chính, bản chính vẫn nằm yên ở nhà.
Giấy hay thiếu, hay sai và cách xử lý
Các tình huống gặp nhiều ở bàn nhận hồ sơ:
| Tình huống | Hậu quả | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Nộp bản chính thay bản sao | Nguy cơ thất lạc; nơi tuyển cũng không được giữ bản chính | Đề nghị trả lại bản chính, nộp bản sao thay |
| Bản sao mờ dấu, mất góc | Bị yêu cầu nộp lại | Chụp lại từ bản chính trên máy tốt trước khi chứng thực |
| Thiếu trang bảng điểm | Hồ sơ thiếu, bị để sau | Đánh số trang, kiểm đủ trước khi chứng thực |
| Văn bằng tiếng nước ngoài không kèm bản dịch | Người đọc không hiểu | Chuẩn bị bản dịch, hỏi nơi tuyển có cần chứng thực bản dịch |
| Nơi tuyển giữ bằng gốc để "làm tin" | Vi phạm khoản 1 Điều 17 Bộ luật Lao động | Đề nghị đối chiếu xong trả ngay, ghi lại thời điểm nếu họ không trả |
Mẹo xếp: mỗi bộ bản sao đặt trong một túi nhựa trong, mặt ngoài dán một mẩu giấy ghi tên công ty sẽ nộp. Bộ dự phòng để riêng, chưa gắn tên.
Tự kiểm sau khi nhận bản sao chứng thực
Kiểm ngay tại quầy, trước khi ra về:
- [ ] Đủ số bản đã tính cho từng giấy.
- [ ] Mỗi bản có lời chứng, chữ ký người chứng thực, dấu rõ.
- [ ] Bản nhiều trang có dấu giáp lai hoặc cách đóng bộ theo nơi chứng thực hướng dẫn.
- [ ] Bản chính đã được trả lại đủ, không để quên tờ nào.
- [ ] Họ tên trên văn bằng khớp thẻ căn cước, hoặc đã có giấy giải thích kèm.
- [ ] Đã tách bộ, ghi tên nơi nộp lên từng túi.
- [ ] Bản chính cất riêng, mang theo khi đi phỏng vấn để đối chiếu.
Câu nên hỏi nơi tuyển trước khi chứng thực hàng loạt: "Chứng chỉ ngắn hạn bên mình có nhận bản photo không?" Một câu hỏi có thể tiết kiệm nửa buổi xếp hàng.
Về nhà, ghi lại ngày chứng thực và số bản còn lại trên một tờ giấy kẹp ngoài bìa. Lần nộp sau bạn biết ngay còn dùng được bao nhiêu bộ mà không phải đếm lại.
Câu hỏi thường gặp
Bản sao chứng thực văn bằng dùng được trong bao lâu?
Văn bản nguồn của bài này không quy định thời hạn sử dụng bản sao chứng thực. Một số nơi tuyển chỉ nhận bản chứng thực gần đây; hỏi nơi tuyển trước khi dùng lại bản cũ.
Công ty có được giữ bằng tốt nghiệp gốc của người lao động không?
Không. Khoản 1 Điều 17 Bộ luật Lao động cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tuỳ thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động. Bạn chỉ đưa bản chính để đối chiếu rồi nhận lại.
Bằng do trường nước ngoài cấp có chứng thực bản sao được không?
Được, Nghị định 07/2025/NĐ-CP ghi rõ việc chứng thực bản sao từ bản chính áp dụng cả giấy tờ do cơ quan, tổ chức nước ngoài cấp. Riêng yêu cầu hợp pháp hoá hay công nhận văn bằng thì hỏi nơi tuyển.
Mất bằng đại học thì có xin việc được không?
Được, nhưng cần giấy thay thế. Thường bạn xin bản sao từ sổ gốc tại trường đã cấp bằng, rồi dùng bản đó để nộp hoặc chứng thực tiếp. Hỏi phòng đào tạo của trường về giấy tờ cần mang.
Chứng thực bản sao có cần mang thẻ căn cước không?
Nên mang theo. Nghị định 07/2025/NĐ-CP đã cập nhật danh sách giấy tờ tuỳ thân trong một số thủ tục chứng thực, gồm thẻ căn cước và căn cước điện tử. Mang thẻ giúp bạn không phải quay về lấy.
Có nên chứng thực sẵn nhiều bản để dùng dần không?
Chỉ nên làm đủ cho đợt nộp gần nhất cộng một đến hai bản dự phòng. Nhiều nơi tuyển thích bản chứng thực mới; làm quá nhiều một lần dễ thành bản cũ không ai nhận.