Mất thẻ hoặc thẻ hỏng không dùng được, bạn làm thủ tục cấp lại theo điểm a khoản 2 Điều 24 Luật Căn cước số 26/2023/QH15, và được chọn làm trực tuyến trên cổng dịch vụ công, ứng dụng định danh quốc gia hoặc trực tiếp tại nơi làm thủ tục (khoản 4 Điều 25). Cơ quan dùng ảnh, vân tay, mống mắt đã thu lần gần nhất, nên thường không phải chụp lại.
Thẻ được cấp lại trong 07 ngày làm việc (Điều 26) và có thu lệ phí (khoản 3 Điều 38) vì cấp lại không thuộc diện miễn. Trong lúc chờ, căn cước điện tử thay thẻ cứng trong phần lớn giao dịch. Nếu bạn mất thẻ đúng lúc sắp đến mốc 14, 25, 40 hay 60 tuổi thì luật xử lý khác — phần đầu bài giúp bạn xác định mình thuộc trường hợp nào.
Mất, hỏng hay sắp đến tuổi: bạn thuộc thủ tục nào
Điểm a khoản 2 Điều 24 có một câu loại trừ: cấp lại khi mất, hỏng "trừ trường hợp quy định tại Điều 21". Bảng dưới đây giải nghĩa câu đó.
| Tình huống | Thủ tục | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mất thẻ, chưa đến mốc tuổi đổi thẻ | Cấp lại | Làm trực tuyến được, có thu lệ phí |
| Thẻ gãy, bong lớp phủ, chip hỏng, không dùng được | Cấp lại | Mang thẻ hỏng theo để nộp |
| Mất thẻ khi đã đến mốc 14, 25, 40 hoặc 60 tuổi | Cấp đổi theo độ tuổi | Đến quầy thu nhận lại sinh trắc học, miễn lệ phí |
| Thẻ bị tẩy xoá, sửa chữa | Thẻ bị thu hồi | Điểm c khoản 1 Điều 29; hỏi cán bộ hướng dẫn cấp mới |
| Được trở lại quốc tịch Việt Nam | Cấp lại theo trình tự Điều 23 | Đến quầy trực tiếp (khoản 1 Điều 25) |
Ví dụ: chị Thu sinh tháng 6/2001, mất thẻ tháng 7/2026, tức sau khi đủ 25 tuổi. Chị không làm thủ tục cấp lại mà làm cấp đổi theo độ tuổi, đến quầy để thu nhận ảnh mới, và không phải nộp lệ phí. Nếu chị mất thẻ tháng 3/2026, khi chưa đủ 25 tuổi, chị làm cấp lại. Có thể cân nhắc chờ đến tháng 6 để làm một lần cho đỡ tốn, nếu trong khoảng đó chị dùng được căn cước điện tử.
Việc nên làm ngay trong ngày phát hiện mất thẻ
Đây là những việc giúp bạn giảm phiền phức, không phải thành phần hồ sơ.
- Tìm lại kỹ một lượt ở các chỗ hay để quên: ngăn ví phụ, áo khoác, xe, quầy giữ đồ nơi vừa ghé.
- Mở căn cước điện tử trên điện thoại, kiểm tra vẫn đăng nhập được. Theo khoản 1 Điều 33, căn cước điện tử có giá trị chứng minh căn cước để làm thủ tục và giao dịch, đủ dùng trong phần lớn tình huống khi chờ thẻ mới.
- Nếu mất cả điện thoại có tài khoản định danh, bạn có quyền yêu cầu khóa căn cước điện tử (điểm a khoản 1 Điều 34) để người khác không dùng được, rồi yêu cầu mở khóa khi đã lấy lại quyền kiểm soát (điểm a khoản 2 Điều 34). Đến Công an xã, phường để được hướng dẫn cách yêu cầu.
- Báo cho các nơi đang giữ thông tin của bạn như ngân hàng, nhà mạng nếu lo thẻ bị lợi dụng; mỗi nơi có cách xử lý riêng.
- Ghi lại thời điểm, nơi nghi bị mất để trình bày khi được hỏi.
Luật Căn cước không liệt kê giấy trình báo mất thẻ trong trình tự cấp lại tại Điều 25. Nếu thẻ bị mất cắp cùng tài sản khác, việc trình báo với công an về vụ mất cắp là chuyện riêng của vụ việc, không phải điều kiện để được cấp lại thẻ.
Cấp lại trực tuyến: các bước và thứ cần có
Khoản 4 Điều 25 là căn cứ cho việc làm online. Luật không mô tả chi tiết từng màn hình, nên các bước dưới đây là trình tự thường gặp; làm theo hướng dẫn trên cổng khi có khác biệt.
- Đăng nhập tài khoản định danh điện tử của chính bạn trên cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh quốc gia.
- Chọn thủ tục cấp lại thẻ căn cước, lý do là mất thẻ hoặc thẻ hư hỏng không sử dụng được.
- Kiểm tra thông tin hệ thống tự điền từ dữ liệu dân cư; nếu thấy sai, dừng lại và xử lý điều chỉnh trước.
- Chọn nơi nhận thẻ: tại cơ quan quản lý căn cước hoặc chuyển phát về địa chỉ, có trả phí dịch vụ.
- Thanh toán lệ phí theo mức hệ thống hiển thị và lưu mã hồ sơ.
- Theo dõi trạng thái hồ sơ; thẻ được cấp lại trong 07 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ đủ (Điều 26).
Điều kiện ngầm để làm online thuận lợi là ảnh, vân tay, mống mắt của bạn đã được thu nhận trước đó, vì luật nói cơ quan "sử dụng thông tin đã được thu nhận lần gần nhất". Người làm thẻ căn cước công dân rất lâu trước đây, khi chưa thu mống mắt, có thể được hướng dẫn ra quầy bổ sung. Khi đó cứ đến trực tiếp.
Cấp lại tại quầy: checklist mang theo
Ra quầy phù hợp với người không dùng tài khoản định danh, hoặc khi hệ thống báo không làm trực tuyến được.
- □ Bản thân có mặt; ghi sẵn số định danh cá nhân 12 chữ số.
- □ Thẻ hư hỏng, nếu là trường hợp thẻ hỏng (để nộp lại).
- □ Một giấy tờ khác có ảnh như hộ chiếu, giấy phép lái xe để cán bộ đối chiếu nhanh (giấy tờ thường được hỏi, không phải bắt buộc theo luật).
- □ Giấy khai sinh, nếu từng có thông tin lệch giữa thẻ cũ và dữ liệu dân cư.
- □ Tiền lệ phí; hỏi trước cách thanh toán được nhận tại điểm tiếp nhận.
- □ Địa chỉ nhận thẻ nếu muốn chuyển phát.
Nơi nộp là cơ quan quản lý căn cước của Công an tỉnh, thành phố hoặc Công an xã, phường, đặc khu (khoản 1 Điều 27). Luật không ràng buộc phải về đúng nơi thường trú, nên người mất thẻ khi đang ở nơi khác có thể hỏi điểm tiếp nhận gần nhất. Giữ giấy hẹn và chụp lại ngay khi nhận.
Lệ phí, thời hạn và những người cần lưu ý thêm
Lệ phí: khoản 3 Điều 38 buộc nộp lệ phí khi cấp đổi, cấp lại, trừ hai nhóm được miễn là cấp đổi theo độ tuổi hoặc theo sắp xếp đơn vị hành chính, và thẻ in sai do lỗi của cơ quan quản lý căn cước. Mất thẻ, hỏng thẻ không thuộc hai nhóm này nên có thu. Mức thu do văn bản về phí và lệ phí quy định; hệ thống trực tuyến và điểm tiếp nhận sẽ hiển thị mức đang áp dụng.
Thời hạn: 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ (Điều 26). Nếu bạn cần thẻ cứng gấp cho một việc có ngày cố định, hãy nộp sớm nhất có thể và hỏi điểm tiếp nhận về khả năng nhận tại chỗ thay vì chuyển phát, vì chuyển phát cộng thêm thời gian giao.
Người cao tuổi, người không dùng điện thoại thông minh: nên ra quầy trực tiếp. Tài khoản định danh là tài khoản cá nhân, không nên nhờ người khác đăng nhập thay. Nếu không đi lại được, người nhà có thể đến Công an xã, phường trình bày để được xem xét làm thủ tục tại chỗ ở theo khoản 3 Điều 27.
Người làm mất thẻ nhiều lần: luật không giới hạn số lần cấp lại, nhưng mỗi lần đều mất lệ phí và thời gian. Dùng căn cước điện tử cho các giao dịch thường ngày và để thẻ cứng ở nhà là cách nhiều người chọn sau lần mất đầu tiên.
Thẻ hỏng đến mức nào thì nên làm lại
Luật dùng cụm "thẻ căn cước bị hư hỏng không sử dụng được" (điểm a khoản 2 Điều 24), không liệt kê từng kiểu hỏng. Trong thực tế, các dấu hiệu khiến thẻ khó dùng gồm: thẻ gãy hoặc nứt ngang, lớp phủ bong làm mờ ảnh hay số định danh, chip bị trầy khiến thiết bị đọc không nhận, thẻ cong vênh không đặt vừa máy đọc. Một vết xước nhỏ không che thông tin thì thẻ vẫn dùng bình thường.
Cách tự thử trước khi quyết định làm lại: nhờ một nơi có thiết bị đọc thẻ như quầy giao dịch thử đọc chip; nhìn kỹ dưới ánh sáng xem ảnh, số định danh, ngày hết hạn còn đọc rõ không. Nếu cả hai đều ổn, bạn chưa cần làm lại.
Nếu thẻ chỉ cũ, ảnh không còn giống nhưng vẫn đọc được, thủ tục phù hợp là cấp đổi theo yêu cầu (điểm g khoản 1 Điều 24), không phải cấp lại. Hai thủ tục đều có thu lệ phí; khác nhau ở chỗ cấp đổi thì thu nhận lại sinh trắc học tại quầy và bạn có ảnh mới, còn cấp lại do hỏng thì dùng sinh trắc học lần gần nhất.
Khi đi làm lại vì thẻ hỏng, mang thẻ hỏng theo. Đừng tự cắt bỏ hay vứt thẻ hỏng trước khi có thẻ mới; nếu cán bộ cần đối chiếu hoặc thu lại, bạn có sẵn để nộp.
Tự kiểm trước khi nộp hồ sơ cấp lại
Bảy dòng, đọc một lượt là xong.
- Đã xác định đúng: cấp lại (chưa đến mốc tuổi) hay cấp đổi (đã đến mốc tuổi).
- Căn cước điện tử vẫn dùng được, hoặc đã yêu cầu khóa nếu mất cả điện thoại.
- Thông tin trên dữ liệu dân cư đúng, không cần điều chỉnh trước.
- Đã chọn kênh: trực tuyến hay tại quầy.
- Mang thẻ hỏng theo nếu là trường hợp thẻ hỏng.
- Biết mức lệ phí và cách thanh toán.
- Đã ghi lại mã hồ sơ hoặc chụp giấy hẹn.
Nếu tìm lại được thẻ cũ sau khi đã nộp hồ sơ cấp lại, đừng tiếp tục dùng song song hai thẻ. Mang thẻ tìm được đến nơi đã nộp hồ sơ để hỏi cách xử lý, vì thông tin hai thẻ sẽ khác nhau ở ngày cấp và có thể gây rắc rối khi giao dịch. Câu nên hỏi cán bộ khi nộp: "Nếu em tìm lại được thẻ cũ thì em làm gì với nó?".
Câu hỏi thường gặp
Mất thẻ căn cước có làm lại online được không?
Được. Khoản 4 Điều 25 Luật Căn cước cho phép cấp lại khi mất hoặc thẻ hư hỏng bằng hình thức trực tuyến trên cổng dịch vụ công, ứng dụng định danh quốc gia, hoặc trực tiếp tại nơi làm thủ tục cấp thẻ căn cước.
Làm lại thẻ căn cước bị mất có phải chụp ảnh lại không?
Thường không. Khi cấp lại do mất, hỏng, cơ quan quản lý căn cước dùng ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt đã thu nhận lần gần nhất theo khoản 4 Điều 25. Chỉ khi dữ liệu sinh trắc chưa đủ, bạn mới được hướng dẫn ra quầy bổ sung.
Mất căn cước có phải làm đơn trình báo không?
Điều 25 Luật Căn cước không liệt kê đơn trình báo mất trong trình tự cấp lại. Nếu thẻ mất trong một vụ mất cắp tài sản, việc trình báo vụ việc là chuyện riêng; còn để được cấp lại thẻ, bạn làm thủ tục cấp lại theo hướng dẫn tại cổng hoặc tại quầy.
Cấp lại căn cước mất bao lâu?
Điều 26 quy định thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan quản lý căn cước nhận đủ hồ sơ. Nếu chọn nhận qua chuyển phát, cộng thêm thời gian giao hàng của đơn vị chuyển phát.
Cấp lại thẻ căn cước có mất phí không?
Có. Khoản 3 Điều 38 buộc nộp lệ phí khi cấp lại, vì mất hoặc hỏng thẻ không thuộc các trường hợp được miễn. Mức thu cụ thể theo văn bản về phí, lệ phí, hiển thị khi bạn nộp hồ sơ.
Trong lúc chờ thẻ mới thì dùng gì để chứng minh danh tính?
Căn cước điện tử có giá trị chứng minh căn cước để làm thủ tục hành chính, dịch vụ công và giao dịch theo khoản 1 Điều 33. Với việc cần giấy tờ có ảnh khác, hộ chiếu còn hạn cũng là lựa chọn dùng tạm.