HoanChinh.comHoàn Chỉnh
Căn cước và cư trú

Làm thẻ căn cước lần đầu cần mang gì: checklist cho người từ đủ 14 tuổi

Người từ đủ 14 tuổi làm thẻ căn cước lần đầu: luật yêu cầu gì, nên mang giấy nào phòng khi dữ liệu dân cư thiếu, làm ở đâu, bao lâu có thẻ, có mất phí không.

A Vietnamese teenage boy and his father wait on plastic chairs in a ward police office lobby, seen from behind, soft morning light, warm neutral colors, wide shot

Làm thẻ căn cước lần đầu từ đủ 14 tuổi, luật gần như không bắt bạn nộp giấy tờ: cán bộ đối chiếu thông tin của bạn trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, chụp ảnh khuôn mặt, lấy vân tay, mống mắt, bạn ký phiếu thu nhận rồi nhận giấy hẹn (Điều 23 Luật Căn cước số 26/2023/QH15). Thẻ lần đầu không thu lệ phí (khoản 2 Điều 38).

Cái làm người ta phải quay lại lần hai không phải là thiếu đơn, mà là thông tin trong dữ liệu dân cư chưa có hoặc chưa khớp: sai một chữ trong tên, thiếu quê quán, chưa có nơi cư trú. Lúc đó phải cập nhật trước rồi mới cấp thẻ được. Vì vậy checklist dưới đây chia làm hai phần: thứ luật yêu cầu, và thứ nên mang theo phòng trường hợp dữ liệu có vấn đề.

Ai phải làm và làm vào lúc nào

Điều 19 Luật Căn cước chia rất rõ: công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên phải thực hiện thủ tục cấp thẻ căn cước, còn người dưới 14 tuổi được cấp theo nhu cầu. Như vậy, bạn vừa qua sinh nhật thứ 14 mà chưa từng có thẻ thì đây là nghĩa vụ, không phải lựa chọn. Luật không ghi một con số "trong bao nhiêu ngày kể từ khi đủ tuổi", nhưng thẻ là thứ bạn sẽ cần cho kỳ thi, mở tài khoản, đăng ký thuê bao, nên làm sớm trong vài tháng đầu là hợp lý.

Có một nhóm hay nhầm: trẻ đã được làm thẻ căn cước khi còn dưới 14 tuổi. Với nhóm này, lần đến quầy ở tuổi 14 không phải "cấp lần đầu" mà là cấp đổi theo khoản 1 Điều 21 (các mốc 14, 25, 40 và 60 tuổi). Bài này dành cho người chưa từng có thẻ căn cước, kể cả người lớn tuổi vì lý do nào đó chưa bao giờ được cấp thẻ căn cước công dân hay thẻ căn cước.

Ví dụ: em Minh sinh tháng 3, năm nay đủ 14 tuổi, chưa có thẻ nào. Em Lan cùng tuổi nhưng đã được bố mẹ làm thẻ lúc 9 tuổi. Minh làm thủ tục cấp lần đầu theo Điều 23; Lan làm thủ tục cấp đổi theo Điều 24 và 25. Hai em có thể đi cùng một buổi, nhưng cán bộ sẽ chọn hai loại thủ tục khác nhau.

Checklist mang theo khi đi làm thẻ

Phần đánh dấu "luật yêu cầu" lấy từ Điều 23; phần còn lại là giấy tờ thường được hỏi khi dữ liệu chưa đủ, bạn nên hỏi trước Công an nơi định nộp xem có cần không.

  • □ Có mặt trực tiếp (luật yêu cầu): sinh trắc học gồm ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt chỉ thu nhận được khi chính bạn ngồi trước máy — điểm b khoản 1 Điều 23.
  • □ Số định danh cá nhân 12 chữ số (Điều 12): ghi ra giấy hoặc nhớ sẵn để cán bộ tra nhanh. Nếu chưa biết, cha mẹ có thể xem trên thông tin cư trú của hộ.
  • □ Giấy khai sinh bản chính hoặc bản sao (giấy tờ thường được yêu cầu): chỉ cần khi thông tin họ tên, ngày sinh, nơi đăng ký khai sinh trong dữ liệu dân cư chưa có hoặc sai.
  • □ Giấy tờ chứng minh thông tin đã thay đổi (nếu có): quyết định thay đổi, cải chính họ tên, trích lục hộ tịch — chỉ mang khi bạn biết thông tin của mình từng được sửa.
  • □ Người đại diện hợp pháp đi cùng nếu bạn là người mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi (khoản 3 Điều 23).
  • □ Trang phục gọn, không đội mũ, không kính râm: ảnh khuôn mặt được in lên thẻ và dùng nhiều năm, nên chọn áo có cổ, tóc không che mặt.
  • □ Địa chỉ nhận thẻ nếu muốn chuyển phát về nhà thay vì quay lại nhận — có phí dịch vụ chuyển phát (điểm đ khoản 1 Điều 23).

Thứ tự xếp gợi ý: giấy khai sinh đặt trên cùng, sau đó là giấy tờ thay đổi thông tin nếu có. Cán bộ thường hỏi tên, ngày sinh, quê quán trước, nên cầm sẵn bản khai sinh giúp bạn trả lời khớp từng chữ, nhất là tên có dấu dễ nhầm như "Thuỷ" và "Thủy".

Năm bước tại quầy, theo đúng khoản 1 Điều 23

Điều 23 mô tả trình tự cấp thẻ cho người từ đủ 14 tuổi khá ngắn. Hiểu trước từng bước giúp bạn biết lúc nào cần kiểm tra kỹ, lúc nào chỉ việc chờ.

  1. Đối chiếu thông tin. Người tiếp nhận tra Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu khác để xác định đúng người. Nếu chưa có thông tin của bạn thì phải làm thủ tục cập nhật, điều chỉnh trước theo Điều 10 — đây là lúc giấy khai sinh phát huy tác dụng.
  2. Thu nhận sinh trắc học. Chụp ảnh khuôn mặt, quét vân tay, quét mống mắt. Tay ướt hoặc bị trầy có thể phải quét lại vài lần.
  3. Kiểm tra và ký phiếu thu nhận thông tin căn cước. Đây là bước quan trọng nhất với bạn: đọc từng dòng họ tên, ngày sinh, giới tính, nơi đăng ký khai sinh, nơi cư trú. Thông tin in trên thẻ lấy từ phiếu này.
  4. Nhận giấy hẹn trả thẻ. Giữ giấy hẹn cẩn thận, ghi lại ngày hẹn vào điện thoại.
  5. Nhận thẻ tại địa điểm ghi trong giấy hẹn, hoặc nhận qua chuyển phát nếu bạn đã yêu cầu và trả phí dịch vụ.

Nếu bị từ chối cấp thẻ, khoản 4 Điều 23 buộc cơ quan quản lý căn cước trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Bạn có quyền xin văn bản đó, đừng chỉ nghe nói miệng rồi ra về.

Làm ở đâu, bao lâu có thẻ, mất bao nhiêu tiền

Ba câu này nằm ở ba điều luật khác nhau, gom lại một bảng cho dễ tra.

Câu hỏiLuật nói gìCăn cứ
Nộp ở đâuCơ quan quản lý căn cước của Công an tỉnh, thành phố và Công an xã, phường, đặc khu; một số trường hợp tại cơ quan quản lý căn cước của Bộ Công anĐiều 27 khoản 1, 2
Có làm tại nhà được khôngKhi cần thiết, cơ quan quản lý căn cước tổ chức làm thủ tục tại cơ quan, đơn vị khác hoặc tại chỗ ở của công dânĐiều 27 khoản 3
Bao lâu có thẻTrong 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơĐiều 26
Lệ phí lần đầuKhông phải nộp lệ phí khi được cấp thẻ lần đầuĐiều 38 khoản 2
Nhận thẻ ở nơi khácĐược, người đề nghị trả phí dịch vụ chuyển phátĐiều 23 khoản 1 điểm đ

Cách đếm 07 ngày làm việc: không tính thứ Bảy, Chủ nhật và ngày nghỉ lễ. Nộp hồ sơ đầy đủ vào thứ Năm thì ngày làm việc thứ bảy rơi vào khoảng thứ Hai tuần sau nữa, nếu giữa chừng không có ngày lễ. Lưu ý mốc tính là ngày nhận đủ hồ sơ: nếu phải cập nhật dữ liệu dân cư trước thì đồng hồ chưa chạy.

Luật không bắt buộc phải nộp đúng nơi thường trú. Tuy vậy, mỗi điểm tiếp nhận có lịch làm việc và cách hẹn riêng, nên trước khi đi xa bạn nên hỏi Công an xã, phường nơi định nộp về giờ tiếp nhận.

Giấy hay thiếu, chỗ hay sai và cách xử lý

Phần lớn trường hợp phải quay lại không do thiếu đơn mà do dữ liệu lệch. Bảng này liệt kê những tình huống gặp nhiều.

Tình huốngHậu quảCách xử lý
Tên trong dữ liệu dân cư khác giấy khai sinh một dấuKhông ký phiếu được, thẻ in sai sẽ phải đổi lạiMang giấy khai sinh, đề nghị điều chỉnh thông tin trước khi thu nhận
Chưa có thông tin nơi cư trúÔ nơi cư trú trên thẻ không xác định đượcĐăng ký thường trú, tạm trú hoặc khai báo nơi ở hiện tại với Công an cấp xã trước
Ký phiếu mà không đọcThẻ in đúng như phiếu, kể cả chỗ saiĐọc từng dòng trước khi ký; sai thì nói ngay
Đội mũ, đeo kính màu khi chụp ảnhPhải chụp lại, mất thời gian chờChuẩn bị trang phục gọn từ nhà
Làm mất giấy hẹnKhó tra cứu khi đến nhậnChụp ảnh giấy hẹn ngay khi nhận

Nếu thẻ đã in ra mà có sai sót do lỗi của cơ quan quản lý căn cước, bạn được cấp đổi và không phải nộp lệ phí (điểm b khoản 3 Điều 38). Nhưng sai do chính bạn ký phiếu sai thì việc đổi lại vẫn tốn thời gian của bạn, nên bước đọc phiếu đáng bỏ thêm hai phút.

Trường hợp đặc biệt: người khó đi lại, người cần đại diện, người đang ở xa

Người mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi: khoản 3 Điều 23 yêu cầu phải có người đại diện hợp pháp hỗ trợ làm thủ tục. Người đại diện nên mang giấy tờ chứng minh tư cách đại diện, chẳng hạn quyết định cử người giám hộ, vì đây là giấy tờ thường được hỏi khi đối chiếu.

Người già yếu, bệnh nặng không đến được: khoản 3 Điều 27 cho phép cơ quan quản lý căn cước tổ chức làm thủ tục tại chỗ ở của công dân khi cần thiết. Đây là quyền "được xem xét", không phải dịch vụ có sẵn mọi lúc; người nhà nên đến Công an xã, phường trình bày hoàn cảnh và hỏi lịch.

Người đang đi học, đi làm xa nhà: danh sách nơi làm thủ tục tại Điều 27 không ghi điều kiện phải là nơi thường trú. Bạn có thể hỏi Công an phường nơi đang trọ học. Điều cần làm trước là kiểm tra nơi cư trú của mình đã được cập nhật, vì đó là thông tin in trên thẻ.

Không ủy quyền được cho người khác đi thay với người từ đủ 14 tuổi có năng lực hành vi bình thường, vì sinh trắc học chỉ thu được trên chính người cần cấp thẻ. Ai hứa "làm hộ không cần đến" là dấu hiệu nên tránh.

Tự kiểm trước khi ra khỏi nhà

Đọc lại danh sách này tối hôm trước, mất chưa đến năm phút.

  • Đã biết số định danh cá nhân 12 chữ số của mình.
  • Đã so tên, ngày sinh trong giấy khai sinh với thông tin cư trú của hộ, không thấy lệch.
  • Nơi cư trú của mình đã có trong dữ liệu (thường trú hoặc tạm trú).
  • Đã hỏi giờ tiếp nhận của Công an xã, phường định đến.
  • Mang giấy khai sinh và giấy tờ thay đổi thông tin nếu có.
  • Trang phục gọn, không mũ, không kính màu, tóc để lộ mặt.
  • Nếu muốn nhận thẻ qua chuyển phát, ghi sẵn địa chỉ nhận đầy đủ.

Câu nên hỏi cán bộ một cửa ngay khi đến: "Thông tin của em trong dữ liệu dân cư đã đủ để thu nhận chưa, có cần điều chỉnh gì trước không?". Hỏi câu này trước khi xếp hàng chụp ảnh giúp bạn biết ngay có phải bổ sung giấy tờ hay không, thay vì đợi đến lượt mới phát hiện. Khi nhận giấy hẹn, hỏi thêm cách tra tình trạng thẻ và người cần liên hệ nếu quá ngày hẹn chưa có thẻ.

Câu hỏi thường gặp

Làm căn cước lần đầu có phải mang giấy khai sinh không?

Luật không liệt kê giấy khai sinh là thành phần bắt buộc; cán bộ đối chiếu thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Giấy khai sinh chỉ cần khi thông tin trong dữ liệu chưa có hoặc sai, nhưng mang theo giúp bạn tránh phải quay lại.

Thẻ căn cước lần đầu mất bao nhiêu tiền?

Khoản 2 Điều 38 Luật Căn cước quy định công dân không phải nộp lệ phí khi được cấp thẻ lần đầu. Nếu bạn yêu cầu gửi thẻ về địa chỉ khác thì trả phí dịch vụ chuyển phát cho đơn vị chuyển phát.

Bao lâu thì nhận được thẻ căn cước?

Theo Điều 26, cơ quan quản lý căn cước phải cấp thẻ trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ. Nếu dữ liệu của bạn phải cập nhật trước thì thời hạn tính từ lúc hồ sơ được coi là đủ.

Đủ 14 tuổi rồi mà chưa làm căn cước thì sao?

Khoản 2 Điều 19 coi việc làm thẻ từ đủ 14 tuổi là nghĩa vụ. Bạn nên đến Công an xã, phường làm sớm; thiếu thẻ sẽ gây khó khi đi thi, làm hồ sơ học tập, mở tài khoản hay đăng ký các dịch vụ cần xác minh danh tính.

Có thể nhờ người khác làm căn cước lần đầu thay được không?

Không, với người từ đủ 14 tuổi có năng lực hành vi bình thường. Điều 23 yêu cầu thu nhận ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt của chính người cần cấp thẻ, nên bạn phải có mặt. Người đại diện chỉ hỗ trợ khi người cần cấp thẻ thuộc diện ở khoản 3 Điều 23.

Thông tin trên thẻ in sai thì làm thế nào?

Sai sót thông tin in trên thẻ là một trường hợp cấp đổi theo điểm d khoản 1 Điều 24. Nếu lỗi do cơ quan quản lý căn cước thì không thu lệ phí theo điểm b khoản 3 Điều 38; mang thẻ đến nơi làm thủ tục để được hướng dẫn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138