HoanChinh.comHoàn Chỉnh
Bảo hiểm xã hội

Trợ cấp thai sản bảo hiểm xã hội tự nguyện 2 triệu đồng: hồ sơ nộp trong 60 ngày

Người đóng BHXH tự nguyện đủ 6 tháng trong 12 tháng trước sinh được 2 triệu đồng mỗi con. Hồ sơ là một tờ giấy của con, tự nộp cơ quan BHXH trong 60 ngày.

A Vietnamese woman in a loose home dress sits on a low wooden bench at a ward office lobby holding a sleeping newborn, side view, warm afternoon light

Từ 01/7/2025, người đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi sinh con được trợ cấp thai sản 2.000.000 đồng cho mỗi con; hồ sơ chỉ cần một trong các giấy của con, tự nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội trong 60 ngày kể từ ngày sinh. Quyền này nằm ở Điều 94 và Điều 95, hồ sơ ở Điều 96, hạn nộp ở khoản 1 Điều 97 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15. Đây là điểm mới so với trước, khi bảo hiểm xã hội tự nguyện chỉ có hưu trí và tử tuất.

Người hay hỏi việc này là chị bán hàng online, anh chạy xe công nghệ, người làm nông có đóng tự nguyện. Khác với lao động có hợp đồng, bạn không có phòng nhân sự lo hộ, nên phải tự đếm tháng, tự nộp và tự canh hạn. Bài dưới gom đủ để bạn làm một lần.

Ai được nhận và điều kiện đếm thế nào

Điều 94 đặt điều kiện và các trường hợp cha, mẹ cùng tham gia. Đọc bảng để biết ai trong nhà sẽ đứng tên hồ sơ:

Tình huốngAi nhậnCăn cứ
Mẹ đóng tự nguyện, hoặc vừa bắt buộc vừa tự nguyện, đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi sinhMẹĐiểm a khoản 1 Điều 94
Chồng đóng đủ điều kiện, vợ sinh conChồngĐiểm b khoản 1 Điều 94
Cả cha và mẹ cùng đủ điều kiện tự nguyệnChỉ cha hoặc mẹ, không nhận cả haiKhoản 3 Điều 94
Chỉ mẹ tham gia, mẹ mất sau khi sinhCha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡngKhoản 2 Điều 94
Một người vừa đủ điều kiện tự nguyện vừa đủ điều kiện bắt buộcChỉ hưởng chế độ thai sản bắt buộcKhoản 4 Điều 94
Mẹ đủ điều kiện bắt buộc, cha đủ điều kiện tự nguyện (hoặc ngược lại)Mỗi người hưởng theo loại của mìnhKhoản 5 và 6 Điều 94

Đếm tháng: lấy tháng sinh, lùi 12 tháng, đếm số tháng đã đóng. Với bảo hiểm xã hội tự nguyện, bạn có thể đóng theo nhiều phương thức (hằng tháng, vài tháng một lần), nên hãy đối chiếu thông tin đóng mà cơ quan bảo hiểm xã hội gửi qua phương tiện điện tử hoặc đề nghị xác nhận (điểm c khoản 1 Điều 10), thay vì đoán theo biên lai.

Ví dụ: chị Lan sinh con tháng 9. Chị bắt đầu đóng tự nguyện từ tháng 1 cùng năm và đóng đều, thì từ tháng 1 đến tháng 8 là 8 tháng, đủ điều kiện. Nếu chị chỉ đóng từ tháng 4 thì là 5 tháng, chưa đủ.

Checklist hồ sơ: chỉ cần một ô

Điều 96 ghi hồ sơ là MỘT trong các giấy sau. Tích ô phù hợp nhất với bạn:

  • [ ] Bản sao giấy khai sinh của con.
  • [ ] Trích lục khai sinh của con.
  • [ ] Bản sao giấy chứng sinh của con.
  • Trường hợp thai chết trong tử cung, thai chết khi chuyển dạ, hoặc con mất sau sinh mà chưa có giấy chứng sinh, chọn một trong bốn:
  • [ ] Bản chính hoặc bản sao tóm tắt hồ sơ bệnh án có thể hiện thông tin con chết.
  • [ ] Bản chính hoặc bản sao giấy ra viện của người mẹ có thể hiện thông tin con chết.
  • [ ] Bản sao giấy báo tử của con.
  • [ ] Văn bản xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nếu con mất trong vòng 24 giờ sau khi sinh.

Ngoài giấy của con, cơ quan bảo hiểm xã hội thường cần biết bạn là ai và nhận tiền qua đâu, nên hãy mang theo thẻ căn cước để xuất trình và ghi sẵn số tài khoản đứng tên mình. Mẫu tờ khai hoặc văn bản đề nghị (nếu có) không nằm trong luật mà trong văn bản hướng dẫn, vì vậy bạn hỏi mẫu ngay tại quầy hoặc tra trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Khoản 1 Điều 95 cũng tính trợ cấp cho mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung hoặc chết khi chuyển dạ. Đây là lúc gia đình đau buồn nhất; nhờ một người thân giữ giấy ra viện và lo phần nộp hồ sơ.

Nộp ở đâu, hạn bao lâu, tiền về khi nào

Không có nơi làm việc trung gian, nên các bước dưới đây đều do bạn làm:

  1. Ngay khi có giấy chứng sinh, chụp lại và đánh dấu ngày sinh của con. Cộng 60 ngày để có hạn chót (khoản 1 Điều 97).
  2. Đến cơ quan bảo hiểm xã hội nơi bạn đang đóng, hoặc nộp qua giao dịch điện tử nếu nơi đó đã tiếp nhận trực tuyến (Điều 26 cho phép giao dịch điện tử có giá trị như bản giấy). Hỏi trước nơi nhận gần nhất vì sau sắp xếp bộ máy, điểm tiếp nhận có thể đã đổi.
  3. Nộp giấy của con, xuất trình giấy tờ tùy thân, khai hình thức nhận tiền: qua tài khoản ngân hàng, hoặc nhận trực tiếp tại cơ quan bảo hiểm xã hội hay tổ chức dịch vụ được ủy quyền (Điều 114).
  4. Cơ quan bảo hiểm xã hội giải quyết trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ; không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản nêu rõ lý do (khoản 2 Điều 97).
  5. Nếu trễ quá 60 ngày, nộp kèm văn bản giải trình lý do (khoản 1 Điều 113).

Câu nên hỏi cán bộ một cửa: "Hồ sơ trợ cấp thai sản tự nguyện ở đây có cần tờ khai theo mẫu không, và tiền chuyển vào tài khoản sau bao lâu kể từ ngày có quyết định?". Hai câu trả lời này giúp bạn khỏi chạy thêm chuyến.

Số tiền và mấy điểm dễ hiểu nhầm

2.000.000 đồng cho mỗi con. Sinh đôi là 4 triệu đồng, vì luật tính theo mỗi con được sinh ra (khoản 1 Điều 95). Đây là mức hiện ghi trong luật; khoản 2 Điều 95 cho phép Chính phủ điều chỉnh theo thời kỳ, nên trước khi nộp nên hỏi lại mức đang áp dụng.

Không có ngày nghỉ hưởng lương. Bảo hiểm xã hội tự nguyện chỉ có khoản trợ cấp này, không có chế độ nghỉ 6 tháng hưởng 100% bình quân tiền lương như bảo hiểm bắt buộc, vì người tham gia tự nguyện không có tiền lương do người sử dụng lao động trả.

Hỗ trợ thêm cho một số nhóm. Lao động nữ là người dân tộc thiểu số, hoặc người dân tộc Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số, thuộc hộ nghèo khi sinh con còn được hưởng chính sách hỗ trợ khác theo quy định của Chính phủ (khoản 1 Điều 95). Hỏi cán bộ ở xã hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nếu gia đình thuộc diện này.

Ngân sách nhà nước chi khoản này. Khoản 2 Điều 95 ghi ngân sách nhà nước bảo đảm thực hiện khoản trợ cấp. Muốn biết việc nhận trợ cấp có ảnh hưởng gì tới quá trình đóng tự nguyện của bạn hay không, hãy hỏi thẳng cán bộ khi nộp.

Đang có hợp đồng lao động thì sao. Nếu bạn vừa đủ điều kiện tự nguyện vừa đủ điều kiện bắt buộc, chỉ được hưởng chế độ thai sản bắt buộc (khoản 4 Điều 94), và hồ sơ đi qua nơi làm việc chứ không tự nộp.

Lỗi hay gặp và cách xử lý

Người tham gia tự nguyện hay vướng những chỗ dưới đây vì không có ai nhắc:

LỗiHậu quảCách xử lý
Đóng gián đoạn, thiếu một hai tháng trong 12 thángKhông đủ 06 thángKiểm số tháng trước khi sinh; nếu còn thời gian, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về phương thức đóng phù hợp
Cả vợ và chồng cùng nộpMột hồ sơ bị trả lạiThống nhất một người nộp (khoản 3 Điều 94)
Tên mẹ trên giấy chứng sinh khác căn cướcKhông khớp dữ liệuDùng trích lục khai sinh đã đăng ký đúng thông tin
Quên hạn 60 ngàyPhải giải trìnhKèm văn bản giải trình theo khoản 1 Điều 113
Nhờ người khác nộp, nhận tiền mà không có giấy ủy quyềnKhông nhận được tiền thayLập văn bản ủy quyền có chứng thực, hiệu lực tối đa 12 tháng (điểm d khoản 2 Điều 10)

Mẹ mới sinh thường chưa đi lại được trong tháng đầu. Cách gọn là chồng hoặc người thân mang giấy của con đến nộp; phần nhận tiền thì để về tài khoản của người hưởng để khỏi cần giấy ủy quyền nhận tiền.

Chưa tham gia mà muốn có quyền này cho lần sinh sau

Hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện chỉ là tờ khai đăng ký tham gia của chính người tham gia (khoản 3 Điều 27), nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội (khoản 3 Điều 28). Trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, cơ quan bảo hiểm xã hội cấp sổ (khoản 4 Điều 28). Từ 01/01/2026, sổ cấp bằng bản điện tử; bản giấy cấp khi bạn yêu cầu (khoản 2 Điều 25).

Muốn hưởng trợ cấp thai sản, bạn cần đóng đủ 06 tháng trong 12 tháng trước tháng sinh. Nghĩa là nếu dự định sinh con, nên đăng ký sớm ít nhất nửa năm trước ngày dự sinh. Đăng ký khi đã mang thai bảy, tám tháng thì gần như không kịp đủ điều kiện.

Mức đóng, phương thức đóng và mức hỗ trợ của Nhà nước cho người đóng tự nguyện nằm ở Điều 36 và văn bản hướng dẫn, thay đổi theo thời kỳ. Bài này không ghi số; bạn hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tra Cổng Dịch vụ công quốc gia để biết mức đang áp dụng.

Tự kiểm trước khi đi nộp

Năm dòng, mất hai phút:

  • Đã đếm đủ 06 tháng đóng trong 12 tháng trước tháng sinh.
  • Có một trong ba giấy của con: bản sao giấy khai sinh, trích lục khai sinh hoặc bản sao giấy chứng sinh.
  • Còn trong 60 ngày kể từ ngày sinh; nếu quá, đã viết sẵn văn bản giải trình.
  • Hai vợ chồng đã thống nhất ai đứng tên nhận.
  • Có thẻ căn cước và số tài khoản đứng tên người hưởng.
  • Nếu con mất hoặc thai chết từ 22 tuần trở lên, đã có một trong bốn giấy thay thế giấy chứng sinh.
  • Đã hỏi nơi nộp có cần tờ khai theo mẫu không, để điền sẵn ở nhà cho khỏi sai.

Nếu người đi nộp không phải người hưởng, mang thêm giấy tờ tùy thân của người đi nộp và hỏi nơi nhận có cần văn bản ủy quyền không. Với khoản trợ cấp một lần như thế này, mất thêm một chuyến đi thường tốn hơn chính khoản phí chứng thực giấy ủy quyền, nên cứ chuẩn bị sẵn cho chắc.

Câu hỏi thường gặp

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện có được hưởng thai sản không?

Có, từ ngày 01/7/2025. Người đóng tự nguyện đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi sinh được trợ cấp thai sản 2.000.000 đồng cho mỗi con theo Điều 94 và Điều 95 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Hạn nộp hồ sơ trợ cấp thai sản tự nguyện là bao lâu?

Trong 60 ngày kể từ ngày sinh con, nộp thẳng cho cơ quan bảo hiểm xã hội (khoản 1 Điều 97). Nộp quá hạn thì phải kèm văn bản giải trình lý do theo khoản 1 Điều 113.

Sinh đôi thì được bao nhiêu tiền?

Mức trợ cấp tính cho mỗi con được sinh ra, nên sinh đôi được 4.000.000 đồng theo mức ghi trong khoản 1 Điều 95. Chính phủ có thể điều chỉnh mức này theo thời kỳ, nên hỏi lại khi nộp.

Cả vợ và chồng cùng đóng tự nguyện thì có nhận gấp đôi không?

Không. Khoản 3 Điều 94 ghi khi cả cha và mẹ cùng đủ điều kiện thì chỉ cha hoặc mẹ được hưởng. Hai người nên thống nhất trước ai nộp để hồ sơ không bị trả lại.

Mang thai rồi mới đăng ký bảo hiểm tự nguyện có kịp không?

Chỉ kịp nếu từ lúc bắt đầu đóng đến tháng sinh còn đủ thời gian để có 06 tháng đóng trong 12 tháng trước khi sinh. Đăng ký khi thai đã lớn thường không đủ; lúc đó bạn vẫn nên tham gia cho lần sau và cho quyền lợi hưu trí.

Có phải mang giấy đăng ký kết hôn khi nộp không?

Điều 96 không liệt kê giấy đăng ký kết hôn; hồ sơ chỉ là một giấy của con. Nếu người chồng là người nhận, nơi tiếp nhận có thể cần đối chiếu quan hệ, nên hỏi trước hoặc mang theo bản chính để xuất trình khi cần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138